მომხიბლავი არაბული ბაღი

Image associée

გამოფენა  პარიზში, აღმოსავლური ბაღები ალჰამბრადან ტაჯ-მაჰალამდე

ფრანგებიც მოხიბლა  მაჰმადიანურმა ბაღმა

ირგვლივ  იყოს  გრგვინვა  ქუხილი  და ირინა  სარიშვილის   წივილ-კივილი.  ჩვენ მაღალი  კედლებით  შემოღობილ არეში გავაშენოთ ულამაზესი  ბაღი რომელიც ცოტა  ხნით მაინც  დაგვავიწყებს აქოთებულ დღევანდელობას  და  გაგვახსენებს ედემს, სამოთხეს, დაგვაფიქრებს  ღმერთზე  და  მარადისობაზე. ესეთია  მაჰმადიანური  ბაღი. ძველ ქართველებსაც  უყვარდათ ბაღი რომელსაც უწოდებდნენ წალკოტს…

 

ბედნიერება, ფუნდამენტური  ტექსტები // ეპიკურე, მარკუს  ავრელიუსი, რუსო, ბუდა, კონფუციუსი…//  Bonheur, les  rextes  fondamentaux, Epicure, Marc  Aureèle, Rousseau, Bouddha, Confucius// ,

23-ნომერი 23, 2009  წლის  ივლის-აგვისტო

 

აქ  შემოვიფარგლებით  ჟურნალში მოყვანილი  ზოგი ტექსტით.

 

 

Catherine  Golliau

 

ბაღი  ისლამში  ანუ  დაბრუნება  საკუთარ  თავთან

 

შადრევნები, ხეები  და  ყვავილები, დიდი აუზები  რომლებშიც ირეკლება  ელეგანტური პავილიონები…  ყველაფერს  ირგვლივ არტყავს მაღალი კედლები.

არაბული  ბაღი აღაფრთოვანებს  პოეტების  და  ესთეტების  თაობებს არა  მარტო მაჰმადიანურ სამყაროში.

 

მაჰმადიანი  დამპყრობლის  პირველი  აქტი ხშირად  იყო დაპყრობილ ტერიტორიაზე  მუდამ უფრო დიდი და  უფრო დიდებული   ბაღის  გაშენება.

სწორედ  ეს  გააკეთა  ომეიადთა  დინასტიის  უკანასკნელმა  შთამომავალმა ამირა  აბდ ალ-რაჰმან პირველმა //როდესაც ის  დამკვიდრდა  ანდალუზიაში.

მან გადაწყვიტა  კორდოვაში  ბაღის  გაშენება  და  ამას  დასჭირდა  40 წელი  შრომა.

მან ხეები ჩაიტანა  მშობლიური სირიიდან, ინდოეთიდან, თურქესტანიდან და ახლო აღმოსავლეთიდან ჩაიტანა  ვარდები, იასამნები, ბროწეულის ხეები.

 

გვადალკვივირის  სანაპიროზე  უნდა  ყოფილიყო  სამოთხის  ბაღის  სილამაზე  და  მან არაფერი  დაიშურა  ამისთვის.

 

ინდოეთის  დამპყრობელმა პირველმა  დიდმა  მოღოლმა ბაბურმა //1483-1530//  საჩქაროდ  გადაწყვიტა აგრაში დიდებული ბაღის  გაშენება.

ამ ბაღით  მოხიბლულებმა  შემდეგ  გააშენეს  ტაჯ მაჰალის  ბაღიც.

 

გრენადიდან დელიმდე

 

მაჰმადიანური  კულტურისთვის  ბაღი  არის  არსებითი ადგილი  სადაც  შეიძლება დასვენება, მოსვენება, სილამაზით  ტკბობა, განცხრომა,სიამოვნება  და  ნეტარება

// ბაღის  მცველი  გალავნის  იქით  თუ  უნდა  ირბინოს  წივილ-კივილით  ირინა  სარიშვილმა. შენ ზიხარ  მშვიდად, ფიქრობ  ღმერთზე  და  ტკბები  ვარდების და  იასამნების  სილამაზით//.

 

 

მაჰმადიანური  ბაღის  კონცეფცია  უცვლელია.

ესაა  ზმანებათა, ოცნებათა  ადგილი  რომელსაც გადაჰყავარ თუნდაც ლამაზი უნაკლო ლოზუნგებითს  ძახილით დანგრეული და   დანჯღრეული  სამყაროს  გარეთ.

ევროპულ  კლასიკურ ბაღში რომელიც  იწყება  რომის იმპერიაში,  გრძელდება  მედიჩებთან და ლიუდოვიკო  მეთოთხმეტესთან  მიზანია  ბუნებაზე  ბატონობა  ცენტრალური თვალსაზრისით :

დიდ პერსპექტივებს  მივყავართ  ჰორიზონტამდე.  დიდ  აუზებში  ირეკლება შადრევნება…

მაჰმადიანთა  ბაღი  კი  სულ  სხვაა.

იქ  მთავარია  ბაღის  სივრცის  შემოღობვა, გამოყოფა  წივილ კილით  და  ბაგაბუგ-ბათქაბუთქით ამტუტებული  სამყაროსგან.

ამ ბაღში  ნამდვილად  შეიძლება  მოსვენება. საკუთარ გულში ჩახედვა, ლოცვა, ღმერთის  გახსენება.

 

   თავის  დახურულ  სივრცეში რიადი

//ryad ქმნის  აბსოლუტურად  პირადი, აბსოლუტურად  კერძო, ხელოვნური  სამოთხის  მისტიკას.

 

მერვე  საუკუნეში  ისლამის  გაჩენა  იყო გარდატეხა  ბაღის, მებაღეობის  ხელოვნებაში.

უდაბნოს და აქა-იქ გაბნეულ ოაზისებს  მიჩვეულმა  ხალხმა  დაპყრობების  კვალდაკვალ აღმოაჩინა ბაბილონის შეკიდული ბაღები,  მიდიელი, მედი თუ სპარსი კიროსის  პარკი  ფასარგადებში, აზიის  და  ხმელთაშუაზღვისპირეთის  ბაღები და მოიხიბლა, გაოგნდა.

 

დამპყრობლებმა  განსაკუთრებით  დაიმახსოვრეს  არქიტექტურაში  ჩართული  ბაღის პრინციპი….

 

მსჰმადიანთა ბაღში  ყველგანაა  წყალი, არხები, აუზები, ჰიდრავლიკაც, ისევე  როგორც  ბოტანიკა, გადაიქცა  ხელოვნებად….

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s