ლატონი, პლატონი 1

ფილოსოფია, სიბრძნის სიყვარული  არის სწრაფვა უმეცრებისგან და ძალადობისგან თავისუფალი ცხოვრებისკენ ესაა  სწრაფვა  ცხოვრებისკენ  უმეცრების და  ძალადობის  გარეშე. //პოპულარული თანამედროვე ფრანგი ფილოსოფოსი ბერტრან ვერჟელი//

 

ვისაც ევროპა  უყვარს  ის  თბილისში დადგავდა პლატონის  ძეგლს და არა მერაბ მამარდაშვილის კერპს.

 

პარიზის  პოლიტიკურ  კვლევათა  ინსტიტუტის  და  ა.შ.  პროფესორი  ბერტრან ვერჟელი პლატონზე ევროპელი  ჯეელიბისთვის//Bertrand  Vergely, Platon//

 

პლატონი  მარტო  იმიტომ იქნებოდა  უკვდავი  რომ  დაგვიტოვა  გამოთქმა  პლატონური  სიყვარული,  რაც  ნიშნავს  უანგარო  სიყვარულს.

მაგრამ  ის  სხვა  რამეებითაცაა  საინტერესო.  ჩავიხედოთ.

 

მაგრამ  ჯერ  გავიხსენოთ  რომ პლატონი არ არ  გაჩენილა  ცარიელ ადგილზე. მისთვის ნიადაგი მოამზადა  მრავალი  თაობის ფიქრმა და გარჯამ.

 

ძვ.წ.  მე-6  საუკუნეში  გაჩენილი  ფილოსოფია  სიბრძნის  სიყვარულია  და  არა  სიბრძნე.

ესაა  სწრაფვა  ცხოვრებისკენ  უმეცრების და  ძალადობის  გარეშე.

 

რევოლუცია

მცირე  აზიის  სანაპიროებიდან სიცილიამდე  გადაშლილ  ძველ  საბერძნეთში  ძვ.წ. მე-6  საუკუნეში  მოხდა  რევოლუცია.

ადამიანებმა ზურგი შეაქციეს მთელ  კულტურაზე  გაბატონებულ  მითს  დს  დაიწყეს  თავისით  აზროვნება.

 

მათ  გამოიგონეს  სიბრძნის  ახალი  ფორმა  რომელიც  დაფუძნებულია  გონებაზე, ინტელექტზე.

 

ფილოსოფიის  მნიშვნელობა

სიტყვა  ფილოსოფია ბერძნულად  ნიშნავს  სიბრძნის სიყვარულს,რაც ნიშნავს  ორ  რამეს.

 

ფილოსოფია  ანუ  სიბრძნის  სიყვარული  პირველ რიგში  ცოდნის  სიყვარულია.

არ  უნდა  გონდოდეს  უმეცრად  ცხოვრება.  ესაა  ესუნდა ცხოვრობდე   ცოდნა დაკვირვებით, იმის  ცოდნით  თუ  სად. როგორ  და  რისთვის  ცხოვრობ და  არა  ცხოვრება  ბრმად.

 

ფილოსოფია  ანუ  სიბრძნის  სიყვარული ამას  გარდა  არის   ვნებათა, რისხვის  და  ჯავრის  გარეშე, მშვიდად  და  წყნარად  ცხოვრების  სიყვარული.

ფილოსოფია  ანუ  სიბრძნის  სიყვარული არის  საკუთარი  თავის  ფლობა, სიწყნარე, სიმშვიდე // და არა  ტანკით საქართველოს  დედაქალაქის  დანგრევა. პროფესორო თენგიზ  სიგუავ//.

 

 

 

აქედან  გამომდინარე  ფილოსოფიამ ძალადობით და  ვნებებით დაფლეთილი  ცხოვრების  გვერდით  გააჩინა  გონივრული  ცხოვრება.

ამავე  დროს  ეს იყო  რელიგიური  თუ  მორალური  ცხოვრების  გვერდით  არსებული  ცხოვრების  განსაკუთრებული ფორმა.

 

პლატონმა  შეცვალა  მსოფლიოს  სახე

 

რა  თქმა უნდა შეიძლება  უმეცრებაში  და  ვნებიანად, ტანკების, დრონების, კალაშნიკოვების და ა.შ. სროლით  ცხოვრება.

 

მაგრამ როგორც  თქვა  ფილოსოფოსმა Vladimir Iankelevitch-მა // 1903-1983//  ამ  შემთხვევაში უარესად  ცხოვრობ !

 

ამიტომ  მოუნდათ  ფილოსოფოსობა  დასავლური  ფილოაოფიის  მამა  სოკრატეს და  მის  მოწაფე  პლატონს  რომელმაც  მომდევნო  თაობებს  გადასცა სოკრატეს  მემკვიდრეობა.

 

მეტიც,  აზროვნების  აუცილებლობაში  დარწმუნებულმა პლატონმა შემოგვთაზა პროექტი  სახელმწიფოსი სადაც იმეფებს და  ადამიანთა ყველა  საქმიანობას  წარუძღვება  ფილოსოფია.

სიბრძნის  მოყვარული  //და  არა ლამაზი ლოზუნგების ძახილით  თბილისის ნგრევის  მოყვარული// უნდა  ხელმძღვანელობდეს საზოგადოებას.

აი ესაა პლატონი, რომელმაც  ჰეგელის  თქმით  შეცვალა მსოფლიოს სახე.

 

   საბერძნეთი ომსა  და  დემოკრატიას შორის

ძვ.წ. მეოთხე  საუკუნეში, როდესაც პლატონმა  დაიწყო ფილოსოფოსობა, ბრწყინვალე  წარსულის  მქონე ათენის  დემოკრატია  განიცდიდა  დაკნინებას.

 

დიდებული, დიადი წარსული

 

ძვ.წ. მე-6  საუკუნეში საბერძნეთს  უკვე ჰქონდა  ხანგრძლივი ისტორია.

ძვ.წ. მესამე ათასწლეულში  ეგეოსის ზღვის  შუაგულში არსებულ კუნძულ კრეტაზე  უკვე  იყო მოწინავე  ცივილიზაცია.

ჩრდილოეთიდან მისულმა აქეელებმა  ის  მოსპეს და  კრეტას  ცივილიზაციის  მაგივრად კონტინენტზე  გსჩნდა მიკენი.

ეს  იყო  ძვ.წ. მეორე  ათასწლეულის  ბოლო.  კრეტას  სამეფომ  ადგილი  დაუთმო  ერთმანეთის  მეტოქე  პოლისებს.

სწორედ  ამ კონტექსტში  იყო  ჰომეროსის  მიერ «ილიადაში »  მოყოლილი  ტროას ომი.

ერთხანს  ჰეგემონი  მიკენი დაემხო დორიელთა შემოსევის შედეგად.

მიკენის  მომსპობმა  ინდოევროპელმა დორიელებმა დააარსეს  სპარტა  რომელიც  დიდად  პრესტიჟული  იყო ათენის  აღმავლობამდე.

 

ათენის  აღმავლობა

 

3 ელემენტი  ხსნის ათენის უპირატესობას:

1 :

იურიდიული  რეფორმა. ძვ.წ. მე-5 საუკუნეში  ერთ-ერთი ყველაზე  სახელგანთქმული  ბერძენი  ბრძენი სოლონის გავლენით ათენელებმა  დაიწყეს  თავისი ქალაქის  მართვა ადამიანის  გონებიდან გამომდინარე კანონების და არა რელიგიური ტრადიციის შესაბამისად.

  1. ძვ.წ. მე-5 საუკუნეში 2 სამხედრო გამარჯვებით ათენმა წინააღმდეგობა  გაუწია სპარსელთა  თავდასხმას.

ეს  იყო  ძვ.წ. 490  წელს მარათონზე გამარჯვება  მილტიადეს წყალობით და ძვ.წ. 481  წელს  სალამინის გამარჯვება თემისტოკლეს წყალობით.

ნამდვილად  არაჩვეულებრივი  პოლიტიკოსის,  დემოკრატიის გამომგონებელი  პერიკლეს  წყალობით  იმავე  მე-5  საუკუნეში  ათენმა  განიცადა  თავისი ოქროს ხანა

 

ის  სულაც  არ  მართავდა  მარტო. ის ქვეყანას ხელმძღვანელობდა ხალხთან ერთად. ეს ხალხი  კრებაზე, ბულეზე, ირჩევდა  თავის  წარმომადგენლებს

პერიკლემ შემოიკრიბა სოფოკლეს  მსგავსი პოეტები, ანაქსაგორეს  მსგავსი ფილოსოფოსები, თუკიდიდეს  მსგავსი ისტორიკოსები, ფიდიასის  მსგავსი არქიტექტორები და მოქანდაკეები.

სწორედ  ამ დროს  ააგეს პართენონი რომელიც დღესაც ამშვენებს ათენს, საბერძნეთს და მთელ მსოფლიოს.

 

  მე-4  საუკუნის კრიზისი

 

მაგრამ ეს  ოქროს  ხანა  ხანმოკლე  იყო

ძვ.წ. მე-5  საუკუნის  ბოლოს, როდესაც სოკრატემ დაიწყო ქაფაგება, მოხდა 2 ცუდი რამე.

აპარსელთა  მოსაგერიებლად  გაერთიანებული ათენი და  სპარტა გადაეკიდნენ  ერთმანეთს და დაიწყო მათ შორის ომი.

რამოდენიმე  სამხედრო გამარჯვების შემდეგ  სპარტამ დაამარცხა ათენი.

ათენმა დაკარგა  თავისი იმპერია.

ოცდაათთა  ტირანიამ კრიტიასის  მეთაურობით დაამხო პერიკლეს მიერ  დამყარებული დემოკრატია.

ძვ.წ. 403  წელს თრასიბულმა შესძლო დემოკრატიის აღდგენა, მაგრამ ამან ვერ დაუბრუნა თავისი ბრწყინვალე წარსული დასუსტებულ და  შინაგანი უთანხმოებებით მოცულ ათენს.

 ძვ.წ. 399  წელს, დემოკრატიული  მთავრობის  დროს, სიკვდილი მიუსაჯეს ამ უბედურებათა მოწმე სოკრატეს.

აი ამ აწეწილ  დროს  დაიწყო დემოკრატიაზე  ფილოსოფოსობა პლატონმა….

 

პლატონის მასწავლებელი სოკრატე

ძვ.წ. 470  წლისთვის ათენში დაიბადა ის  ვინც  გახდა  დასავლური ფილოსოფიის  მამა-სოკრატე.

სოკრატეს  მამა ოყო  ქვისმთლელი. სოკრატეს  დედა იყო ბებიაქალი.

სოკრატეც სანამ ფილოსოფოსი გახდებოდა ქვისმთლელი იყო.

კოჭლ და ზოგის  თქმით მახინჯ სოკრატეს ჰქონდა  მჭერმეტყველების  ნიჭი

მჭრმეტყველი  სოკრატე  საუბრობდა ყველა  გამვლელ-გამომვლელთანაც და ხიბლავდა  ყველას.

როდესაც  ის იწყებდა  ფილოსოფოსობას მას ვეღარაფერი აჩერებდა.

მისი მოწაფე ალკიბიადეს თქმით სოკრატეს  მთელი დღე  შეეძლო ფილოსოფოსობა ბრძოლის ველზეც.

ის  ოსტატური და ირონიული  კითხვებით თანამოსაუბრეებს უღვიძებდა  აზროვნების უნარს და  სურვილს  და  თავის  თავზე  ამბობდა  რომ იცის  მხოლოდ  ის  რომ არაფერი იცის.

 

აი  ეს  სოკრატე  ებრძოდა დაოსტატებულ მაგრამ  დემაგოგ ორატორ  სოფისტებს  რომელთა მიზანიც იყო ნებისმიერ ფასად სასამართლო პროცესის  მოგება და არა  უანგარო აზროვნება, ჭეშმარიტების წვდომა…

 

სოკრატეს  გასამართლება

კითხვების დასმის, დიალოგის  მოყვარული ირონიული სოკრატე აწუხებდა  ათენის საზოგადოებრივი აზრის მბრძანებლებს.

ხოდა პოეტმა ანიროსმა და  სოფისტმა მელიტოსმა სოკრატე  გამოაცხადეს ახალგაზრდობის  გამრყვნელ  ურჯულო ვინმედ.

ამიტომ სოკრატე  გაასამართლეს  ძვ.წ. 400 წლისთვის.

 

გაიძვერა  დაქოქილმა გატლეკილმა  სოფისტებმა  მოიგეს  ეს  პროცესი.

 

სოკრსტეს  მიუსაჯეს  სიკვდილი.

მეგობრებმა  და  მოწაფეებმა  სოკრატეს  შსთავაზეს გაქცევა.

მაგრამ სოკრატემ თქვა  რომ გაქცევა  იქნებოდა მისი მისიის უარყოფა. ის  თავის მისიად  თვლიდა  ხალხის აღზრდას.

მან  წყნარად  დალია  შხამი და  მოკვდა.

წყნარად  დალია  \სხამი  იმიტომ რომ მისი რწმენით  ადამიანის ისტორია არ მთავრდება მისი ფიზიკური სიკვდილით. სული უკვდავია.

 

პლატონს  რა  თქმა უნდა  არ მოსწონდა გაიძვერა  სოფისტების მიერ დაკრულ დუდუკზე  მოცეკვავე  დემოკრატია.

 

ამას  თავისი  შედეგები ჰქონდა….

გაგრძელება  იქნება.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s