ევროპელ ექსპერტთა ნაფიქრალიდან 2

 

 

ევროპული  ბიბლიოთეკა, ომები რომლებიც ემუქრება  მსოფლიოს.

Les Guerres  qui  menacent  le  monde ;L’analyse  des  grands  experts

français

Recueillie  pqr Béatrice  bouvet et Patrick Denaud

ფიდი  ფრანგი  ექსპერტების  ანალიზი, შეკრებილია  ბეატრის  ბუვეს და პატრიკ დენოს  მიერ, პარიზი, 2001

 

2

Jean-Luc Domenach

სუსტი გიგანტები

 

ხვალინდელი  სამყაროს  უსაფრთხოებისთვის გადამწყვეტი იქნება  ინდოეთის და  ჩინეთის  შინაგანი ევოლუცია.

პირველ პლანზე  წამოვიდა  სახელმწიფოს სოლიდურობის საკითხი და მათი შინაგანი პრობლემები.

 

ცივი  ომი  აძლიერებდა  ბევრ  ქვეყანას.

აძლევდა  მათ  იარაღს, იდეოლოგიას და საექსპორტო ლეგიტიმურობას.

ბერლინის  კედლის  დამხობის შემდეგ  სახელმწიფოები  შევიდნენ  შინაგან დაძაბულობათა ხანაში.

შინაგანი  ფაძაბულობები აწუხებს  ვეშაპ სახელმწიფოებად  წოდებულ  ისეთ  უზარმაზარ  ქვეყნებსაც  როგორებიცაა  ჩინეთი, ინდოეთი და  რუსეთი.

ამ  სამ  ქვეყანას  აქვს  მეობის  და  უმცირესობათა  პრობლემები და ამიტომ ისინი  განსაკუთრებით სუსტ ქვეყნებად  ჩანან.

ჩინეთი და  ინდოეთი  მნიშვნელოვანი ქვეყნებია  მათი  ზომით, მოსახლეობის რაოდენობით, დანარჩენ მსოფლიოზე გავლენის მოხდენის  უნარით.

მათი  შინაგანი  სირთულეები  იოლად  მიიღებს  რეგიონალურ  მასშტაბს.

ამას  გარდა  ჩინეთიც და  ინდოეთიც ბირთვული სახელმწიფოებია  და  ორივეს აქვს სასასაზღვრო უთანხმოებები.

ჩინეთი  მარტო ბირმას  არ  ედავება  საზღვრების  თაობაზე…

 

კრიზისების  დროს პეკინი როგორც  წესი  არ  სთხოვს  დახმარებას უცხოელებს  და  თვითონ ცდილობს  ორობლემების გადაჭრას.

ჩინეთის  ნებისმიერი  შინაგანი  კრიზისი, საკვების  კრიზისი იქნება ეს, ეთნიკური  თუ  სოციალური კრიზისი, გავლენას  ახდენს  მის  მეზობლებზე, განსაკუთრებით  ჩედილოეთ  კორეაზე  რომლის  მკვიდრებიც ვერ  იტანენ ჩინელებს იმიტომ რომ ჩინელები მათ ჩაგრავდნენ საუკუნეების მანძილზე.

ჩრდილო  კორეელებიც  და  ვიეტნამელებიც გამოიყენებდნენ  ჩინეთის  შინაგან კრიზისებს დაკარგული ტერიტორიების დასაბრუნებლად.  

 

ჩინეთის  შინაგან კრიზისებს  გამოიყენებენ ჩინელი  ნაციონალისტებიც. მათი ექსპანსიონისტური  ლოზუნგები ხალხის ყურადღებას  გადაიტანს  სხვა  რამეზე.

ამას  ემატება  ჩინეთის  სულ ახალი  ეკონომიკური  ძალა.

ბოლო აზიური კრიზისის  დროს ჩინეთმა  არ დაუშვა ეკონომიკურო მარაზმის  გავრცელება იმით რომ უარი თქვა იუანის დევალვაციაზე.

ამით  ჩინეთმა მოულოდნელად  გადაარჩინა დამხობის პირზე მყოფი საერთაშორისო ფინანსური სისტემა.

ფრანგებს  უნდათ  ჩინეთში  თავისი საკუთარი ნაკლების სულ საწინააღმდეგო რამის  დანახვა.

იეზუიტებიდან და ალან  პეირეფიტის  ნაწერებიდან ჩინეთი წარმოადგენს  წესრიგის  და  ყველაფრის წონასწორრობის უდიდეს  სიყვარულს.

მაგრამ  სინამდვილეში  ჩინეთი  ამბივალენტურ-ორაზროვანია.

 

ერთის  მხრივაა  წესრიგის და  როტუალის ჩინეთი  სადაც  პოლიციელი  ყოველი  ინდივიდისთვის  არის მისი ოჯახის  უპირველესი წევრი და  საზღვარგარეთ  ხედავენ მხოლოდ  ჩინეთის  ღირსებებს.

მაგრამ არის  ყველანაირი ჯანყის  ჩინეთიც.

დინასტიის  ყოველ ცვლილრბას  მოყვებოდა არეულობათა, უწესრიგობათა პერიოდები როდესაც პროვინციები  და  სამოქალაქო საზოგადოება შურს იძიებდნენ ცენტრალურ ხელისუფლებაზე.

მუწესრიგობათა პერიოდებში ინტელექტუალები და  მოგზაურები უფრო თავისუფლები არიან, უფრო იოლია პოლიციელების კორუფცია, მაგრამ ეს  პერიოდები არ უწყობენ ხელს მშვიდობას.

 

ორი  სხვა  დიდი აზიური სახელმწიფო, ინდოეთი და  იაპონია  უნდა შესულიყვნენ გაეროს უშიშროების  საბჭოში.

იაპონელებმა  ისარგებლეს  მსოფლიო წესრიგით  და  მათ ეხლა  თავისი წვლილი უნდა  შეიტანონ მასში.

იგივე ითქმის  ჩინეთზე  რომელიც დიდად არ  ირჯება  და არ კისრულობს პასუხისმგებლობას  1949 წლის  შემდეგ მაშინ როდესაც  ის  ყველანაირად  სარგებლობს  მონდიალიზაციით.

ინდოეთის  ყოფნა კი აუცილებელია იმისთვის რომ თავიდან ავიცილოთ ჩინეთ-იაპონიის დაპირისპირება.

ამას  გარდა  მათი  კულტურის  წყალობით  ინდოელებს  უფრო ესმით უნივერსალური, საყოველთაო, ვიდრე  იაპონელებს  და  ჩინელებს.

 

   Pierre  HASSNER

სამოქალაქო ომები და ბირთვული ტერორიზმი

 

დღეს  ფიქრობენ რომ დიდი  ბირთვული ომის  საფრთხე გაქრა, აღარაა.

ეხლა  იზრდება ლოკალური  ომების  რაოდენობა.  ეს  ომები იღებენ სამოქალაქო ომების  და  შიმშილების  სახეს.

ამ ომებში  კი  კლავენ  მეტ  სამოქალაქო პირს  ვიდრე  სამხედროს.

ბევრი ექსპერტი და  ისტორიკოსი  ფიქრობს რომ  იქნება  ინტიფადას, პარტიზანული  ომების და  ტერორიზმის ტიპის ლოკალიზებული  კონფლიქტები.

მე მწამს  რომ  ეხლა  ნამდვილად  ეს  ფაზაა.

 

ერთმანეთს  დაჟლეტენ ტომები, როგორც  ეს  იყო  დიდი  ტბების  რეგიონში, ეთნიკური ომები, როგორც  ეს  იყო იუგოსლავიაში, კლასიკური ომები, როგორც ომობდნენ ეთიოპია და  ერიტრეა..

ტაივანი  და  ჩრდილოეთ  კორეა  წარმოადგენენ  მძიმე  კონფლიქტების საფრთხეს  რომლებმაც შეიძლება ჩაითრიოს  ჩინეთი.

მაგრამ მოკლევადიან და  საშუალოვადიან პერსპექტივაში ოპტიმისტი ვარ.

 

მაგრამ  ნაკლებად  ფიქრობენ ახალ ელემენტებზე.

მხედველობაში  მაქვს  ის  რომ სამოქალაქო  ომებს შეიძლება  შეუერთდეს აქამდე დიდი სახელმწიფოების საკუთრებად დარჩენილი  ულტრათანამედროვე იარაღის გამომყენებელი ტერორიზმი.

ამ  ტერორისტებს ხელში  შეიძლება ჩაუვარდეთ ბირთვული იარაღიც.

არიან თვითმკვლელი  ტერორისტებიც, ზოგი სექტის  წევრთა  მსგავსად.

გაძნელდება მათი არამზადობისთვის ხელის შეშლა.

იაპონელმა  სექტანტებმა მკვლელი  გაზი გაავრცელეს ტოკიოს  მეტროში.

ეს  გვეუბნება  რომ ყურადღბა  უნდა  მივაქციოთ ქსეთ ალბათობასაც.

მე მჯერა  რომ  ტერორიზმის  ფანატიკოსთა  სექტების  რაოდენობა  გაიზრდება.

 

მიუხედავად  ყველაფრისა  მჯერა  რომ დიდი  ბირთვული  ომის  საფრთხე  უკანაა.

ზოგი ფიქრობს  რომ გაძლიერებულმა  და  გაყოყოჩებულმა ჩინეთმა შეიძლება ომი აუტეხოს აშშ-ს.

სხვები  ფიქრობენ რომ ჩინეთი იქნება მშვიდი ბურჟუაზიული ქვეყანა  და მას  ექნება  მხოლოდ ძლიერი რეგიონალური სახელმწიფოს როლის შესრულების სურვილი.

კიდევ  სხვების  აზრით  ჩინეთს ჯერ  არ  დაუძლევია  კომუნიზმიდან გამოსვლის კრიზისი და ის შეიძლება ნამსხვრევებად აქციოს, დაშალოს სამოქალაქო ომმა.  

მე  ვფიქრობ  რომ ყველაფერი ეს  არ გამორიცხავს    მაგრამ  ნაკლებად  სავარაუდოდ  ხდის  აშშ-ჩინეთის თუ აშშ-რუსეთის დიდ  ომებს.

უყურადღბოდ  არ  უნდა  იქნეს  დატოვებული ქიმიური თუ  ბიოლოგიური ომების გაჩაღების  საშიშროებაც.  მაგრამ მგონია  რომ ეს შეიძლება  მოხდეს  მხოლოდ 20-50 წლის შმდეგ.

არაა  გამორიცხული  მოულოდნელი  ომებიც. რუსეთი  მოულოდნელად შიძლება  თავს  დაესხას  ბალტიის  სახელმწიფოებს.50-ოდე  წელში  ჩინეთმა  და აღმდგარმა  რუსეთმა  შეიძლება დაიწყონ ახალი ცივი ომი….

 

  Thyerry  De  MONTBRIAL

მსოფლიო  პოლიციის  გარეშე

 

ცივი ომის  დროინდელი დიდი საფრთხის მაგივრად არის  საფრთხეთა აიმრავლე, მრავალი საფრთხე.  პროგნოზი უფრო და  უფრო ძნელდება.

დღეს  აღარაა  მეორე  მსოფლიო ომის შემდგომი სტაბილური საერთაშორისო სისტემა.

აფრე  ყველა  კონფლიქტს  გუდავდნენ და  ახშობდნენ იმის  შიშით რომ ეს  კონფლიქტები არ გადაქცეულიყო საყოველთაო კატასტროფად.

ეხლა  მრავალი  წვრილ-წვრილი  კონფლიქტი  მიტოვებულია  უყურადღებოდ…

დიდი  ბირთვული  კონფლიქტი ეხლა  გამორიცხულია  ჩემი აზრით…

 

მაგრამ  მსოფლიო  გაყოფილია  ორად.

ერთ მხარესაა  დედამიწის  ის  ნაწილი  სადაც  ამერიკელები და მათი მოკავშირეები ხელს უშლიან მნიშვნელოვანი კონფლიქტების გაჩაღებას.

მაგრამ დანარჩენ ტერიტორიაზე შეიძლება  თითქმის  ტოტალური გულგრილობის  პირობებში    ხდებოდეს დიდი სასაკლაოები.

ასე  მაგალითად  მასობრივი  ინფორმაციის  წყაროები ყურადღბას  არ  აქცევენ დიდი ტბების  რეგიონში მიმდინარე  აფრიკულ ომებს  ეს  ხდება  უბრალოდ  იმიტომ რომ დასავლელებს  იქ არა  აქვთ  ფუნდამენტური სტრატეგიული ინტერესები. აღმოსავლეთ აზიაში კი  მატერიალური და პოლიტიკური ინტერესები არის და მათი  ჩარევა კონფლიქტებში სავარაუდო ხდება…

 

Pzdcal  Boniface

 

ლილიპუტი სახელმწიფოები…

 

სახელმწიფოთა  რაოდენობის  ზრდა

 

მე ძალიან მაღელვებს  სახელმწიფოთა  რაოდენობის  ზრდა.

გსჩნდა  მრავალი  უაღრესად  სუსტი, ნამდვილი სუვერენიტეტის არ მქონე  სახელმწიფო, ომებიდან თუ კონფლიქტებიდან გაჩენილი რუხი ზონები.

რომელიმე  ხალხმა  შიძლება  ჩათვალოს  რომ მისი უფლებები არაა დაცული და  მან შეიძლება  სცადოს  ცენტრისგან გამოყოფა, როგორც ეს იყო  ჩეჩნეთის  თუ კოსოვოს შემთხვევებში.

გაჩნდა  ახალი ეკონომიკური სეპარატიზმებიც.

ბუნებრივი რესურსების თუ  უკეთესი ეკონომიკური სისტემის  მქონე რეგიონებს  აღარ  უნდათ ღარიბი რეგიონების მიმართ სოლიდარობის გამოჩენა.

1990-ანი  წლების  დასაწყისში ჯერ  სლოვენებმა  მოინდომეს დანარჩენი  იუგოსლავიისგან გამოყოფა.

მათ აღარ  სურდათ თავისი შემოსავლით  ფედერაციის ღარიბი რეგიონების  დაფინანსება, და ა.შ…

21-ე  საუკუნის საერთაშორისო  ურთიერთობებისთვის  ნამდვილი  გამოწვევაა  ეს  უფრო და  ფრო ძლიერი და  იოლად მანიპულირებადი სეცესიონიზმები…

ევროპელ ექსპერტთა ნაფიქრალიდან

 ევროპული  ბილიოთეკა-ომები  რომლებიც  ემუქრება  მსოფლიოს

 

 

 

ომები  რომლებიც  ემუქრება  მსოფლიოს

Les Guerres  qui  menacent  le  monde ;L’analyse  des  grands  experts 

français

Recueillie  pqr Béatrice  bouvet et Patrick Denaud

ფიდი  ფრანგი  ექსპერტების  ანალიზი, შეკრებილია  ბეატრის  ბუვეს და პატრიკ დენოს  მიერ, პარიზი, 2001

 

ფრანსუა  თუალი // François  Thual//

 

ტეხილთა, ნაპრალთა, ბზართა  ხაზები

 

ადამიანები ერთმანეთს  შეიძლება  დაერივნონ და დეტაკონ ეროვნულ-ეთნიკურ  კონფლიქტებში, ბუნებრივ რივი რესურსების  ფლობა-კონტროლის  გამო, უფრო გაძლიერების  მიზნით.

 

აფრიკაში ერთმანეთს  ჟუჟავენ და  ახეიბრებენ  წიაღისეული  სიმდიდრის, ალმასის, ურანის, გაზის და ნავთობის  გულისთვის.

წიაღისეული  სიმდიდრის  გულისთვის  გაჩაღებული  ომები  შენიღბულია  ეთნიკურ  კონფლიქტებად. ასე  ხდება  ადამიანთა  ჯგუფების  ერთმანეთთან  შეჯახების პროვოცირება.

 

ეს თამაში  ძალიან  იოლია  აფრიკაში  სადაც კოლონიალური პერიოდიდან მომდინარე პოლიტიკური დანაწილება არასოდეს  ემთხვევა ტომთა  ადამიანურ გეოგრაფიას.

ომს ანგოლაში  ტრადიციულად  წარმოადგენენ როგორც  ნავთობის  მქონე  და შერეული  მოსახლეობის მყოლი სანაპირო ზოლის ომს  შავკანიანი მოსახლეობის  მყოლ და ალმასების  საბადოების  მქონე  შიდა  მიწებთან.

ეთნიკურ-რელიგიური  ტეხილები და  ბზარები  ბევრგანაა  არაბულ სამყაროში.

სირია  არის  კონფესიურ  ჯგუფთა  მოზაიკა  და  მეტი არაფერი.

იქ 1960-ან წლებში სხვებს  აჯობა  ალავიტთა  კონფესიურმა  ჯგუფმა.

იგივეა ქურთებით, სუნიტებით  და  შიიტებით დასახლებულ ერაყშიც.

ლიბიაში  ნავთობის  მქონე Cyrenaîque, სადაც არის  რელიგიური  ფუნდამენტალიზმი, უპირისპირდება ტრიპოლის  რეგიონს.

საშუალო  აღმოსავლეთში საზოგადოებები  ტრადიციულად ძლიერად ტერიტორიალიზებული იყო.

ამ საზოგადოებებმა  ვერ მოახერხეს  წარმატებით  გადასვლა  ეროვნულ სახელმწიფოზე.

შიიტურმა, დრუზულმა, ალავიტურმა საზოგადოებებმა ოდესღაც  ნახეს  თავშესაფარი  ზონები და  ისინი  ეხლაც  ცხოვრობენ ამ გეოგრაფიულად  განსაზღვრულ ზონებში .. // მოკლედ  სირია, ლიბანი, ერაყი და ა.შ. შეიძლება  წარმოვიდგინოთ ეოგორც თავ-თავის  მხარეებში გამაგრებულ კონფესიურ თუ ეთნიკურ  ჯგუფთა მოზაიკად და  არა  მოქალაქეობრივი გრძნობის მქონე ინდივიდთა  სახელმწიფოდ//.

თავ-თავის  კუთხეებში  გამაგრებული ეთნოსების  მოზაიკა და  არა  მოქალაქეთა  ეროვნული  სახელმწიფოები.

ასეთ სამყაროში არსებულმა  ტეხილებმა შეიძლება  ააფეთქოს. ეროვნული  წყობა  და  გააჩინოს  შინაგანი კრიზისები.

ამ ტეხილების  გამოყენება საკუთარი ეკონომიკური  თუ  სტრატეგიული  ინტერესების  შესაბამისად იოლად შეუძლია  გარეშე  ძალას…

 

ქურთების  საკითხი  კი  ისე  განვითარდა  რომ დამოუკიდებლობა  ვეღარ იქნება პრობლემის  გადაწყვეტა.

ქურთები დღეს  არიან ქვეყნის  ყველა  დიდ ცენტრში და  აღარ არიან კონცენტრირებულნი ქვეყნის აღმოსავლეთში, როგორც ეს იყო 30-ოდე წლის წინ.

ქვენა არის  ბინაციონალურ, ორეროვნულ სახელმწიფოდ გადაქცევის გზაზე. ამას ხელს  უწყობს ეკონომიკის  ვიტალურობა და  ქურთთა დემოგრაფიული დინამიზმი.

ირანი კი ეიძლება  გასკდეს  ნავთობის შემცველი  ზონების  მაკონტროლებელი არაბული უმცირესობის ზეწოლით.

პაკისტანი  და  ავღანეთი არიან ბოლოდროინდელი პოლიტიკური ისტორიიდან გამოსული ხელოვნური ერთეულები.

ინდოეთიც  თავის  დღევანდელ კონფიგურაციაში არის ბრიტანული  დეკოლონიზაციის  ნაყოფი. 

გაერთიანებულია  ტერიტორიები რომელთაც არ ჰქონიათ  ერთად  ცხოვრების არანაირი ტრადიცია.

 

კოლონიზაცია  და  დეკოლონიზაცია  შრიძლება  განხილული  იყოს  როგორც ეროვნული  სახელმწიფოს მოდელის დროებითი წარმატების  პერიოდი.

დღეს ჩანს  ისე  რომ  საფრანგეთის  რევოლუციიდან მიღებული ეს  მოდელი  ვერ  დამკვიდრდა  აფრიკის  და  აზიის მრავალ ქვეყანაში.

მოკლედ შინაგან მტკიცე  ერთობას მოკლებული სახელმწიფოები შეიძლება დაიმსხვრნენ როგორც შინაგანანი უთანხმოებების  ისე  გარეშე  ძალების  მოქმედების  შედეგად // კისინჯერის  გეგმა  მიზნად  ისახადა არაბული  სამყაროს,უმთავრესად  სირიის  და  ერაყის, დაქუცმაცება-დაყოფას,გვ.66//.

// ასევე  იყო   ნობელის  პრემიის  ლაურეატი აკადემიკოსი  სახაროვის კონტიტუციის  პროექტი. 1989  წელს  როგორც  რუსულად  ისე  ინგლისურად  უზარმაზარი  ტირაჟით  გამოქვეყნებულ  ამ დოკუმენტს  ერქვა  ევროპის  და  აზიის  საბჭოთა რესპუბლიკების კავშირის პროექტი. მის  თანახამად  საქართველოს  შემადგენლობაში  მყოფი ავტონომიები ანუ აფხაზეთი, სამხრეთ ოსეთის  ავტონომიური  ოლქი და  აჭარა  უნდა  გამოცხადდეს საქართველოსგან დამოუკიდებელ რესპუბლიკებად.  ამის  შედეგებს  დღეს  ალბათ  ყველა  გრძნობს.//

 

 

 

რუსეთი  და  ჩინეთი

 

მე  მწამს  რომ  ამერიკელებისთვის  ჩინეთი არის დიდი ხვალინდელი პრობლემა.

ნაციონალისტური  ტენდენციის  ამ სახელმწიფოში ცხოვრობს მილიარდზე მეტი კაცი.

ის  პერესტროიკის შემდეგ  არის რუსეთის სტრატეგიული და  ეკონომიკური პარტნიორი. სამხედრო შეთანხმებათა  ფარგლებში ხდება ტექნოლოგიათა გადაცემა

მის  ახლოს  არის წიაღისეულით  მდიდარი და მცირად  დასახლებული აღმოსავლეთი ციმბირი. სხლოებით  10 წელია  რაც  მილიონამდე  საბჭოელი  გადასახლდა იქიდან.

არადა  ისტორია  გვეუბნება  რომ ცარიელი  მიწები  იზიდავს  ხალხს  მეტისმეტად  დასახლებული  მეზობელი ტერიტორიებიდან.

რუსეთს  აქვს  ჩინეთის  ეკონომიკური ზრდისთვის  საჭირო წიაღისეული.

ამიტომ ჩინეთმა  შეიძლება დაიწყოს ფლირტი აშშ-სთან რუსეთის  წინააღმდეგ.

ტაივანი, მაშ, არაა ჩინური  ძალის  ერთადერთი პრობლემა.

სხვა  საკითხია  უზარმაზარი  ჩინეთის შინაგანი ერთიანობა.

მრავალი  რეგიონი  ცენტრიდანულია, მიიწევს  განზე  და  მარტო  ბუნდოვნად  ემორჩილება  პეკინს.

ვერავინ  წარმოიდგენს წინასწარ  თუ  რა  შეიძლება  მოხდეს თუკი გარეშე  ძალა  ითამაშებს პროვინციათა დაპირისპირებებზე.

საბოლოო  ანგარიშით  დედამიწაზე  საზღვრები სტაბილიზებულია  მარტო დასავლეთ  ევროპაში და  აშშ-ში

ყველა  სხვა  სახელმწიფო ანსამბლი შეიძლება  გაქრეს.

მათ  დაშლის  ან  შთანთქმის შედეგად  შეიძლება  ადგილი დაუთმონ ახალ პოლიტიკურ ერთეულებს.

// დღეს  ხან კატალონელები მოითხოვენ დამოუკიდებლობას, ხან შოტლანდიელები და  ა.შ.  ასე  რომ მოსვენება არაა.//

 

ეროვნულ  სახელმწიფოთა  სისუსტე

 

ინდოეთი არგენტინის ტერიტორიის  ტოლ ტერიტორიაზე აჯგუფებს მილიარდ ადამიანს.

იქ  ყოველს ჩნდება  მრავალი მილიონი  ბავშვი.

ქვეყანა  დაბზარულია  არა  მარტო  კონფესიური ბზარებით.

30  მილიონი შიიტი იქ მუდამ  უპირისპირდებიან სუნიტებს.

ზოგი რეგიონი  ხელოვნურად  შეუერთეს  ინდოეთს მისი დამოუკიდებლობის  მომენტში.

მთელი  ჩრდილო-აღმოსავლეთი დამუშავებულია  ბანგლადეშიდან მოსული იმიგრაციით რაც  აძლიერებს  ჩინეთის  გავლენას ბენგალიის  ყურეზე.

მცირე ნაწილებად შეიძლება  დაიმსხვრნენ ინდონეზიაც და, ნაკლებად, ვიეტნამიც.

ხალხების  მშვიდობიანი  გაყრა, ისე  როგორც  ეს  მოხდა  ჩეხოსლოვაკიაში, სამწუხაროდ  იშვიათი რამეა.

ბალკანეთში  იყო ომები და  სახელმწიფო გადაწყობა  არ  დამთავრებულა.

ბოსნიის  ომი  გვიჩვენებს  თუ რამხელა  სიველურე  შეიძლება იყოს.

შეიძლება წარმოვიდგინოთ თუ რა  უბედურება  შეიძლება  მოხდეს  ისეთ  დიდ  ქვეყნებში როგორებიცაა  ჩინეთი და ინდონეზია.

ჰუტუს და  ტუტსის  კონფლიქტმა  აფრიკის  დიდი ტბების  რეგიონში უკვე მოკლა  მილიონი  კაცი !

მაფიური  სახელმწიფოს  ცნება ჩემში დიდ კითხვას  ბადებს.

L’amiral Lacoste-მა // ამირალ ლაკოსტმა//  განავითარა ორი სამყაროს თეორია.

ერთ  მხარეს  უნდა  იყვნენ დიპლომატიური წესების პატივისმცემელი და დამცველი სახელმწიფოები და მეორე  მხარეს  უნდა  იყვნენ დამნაშავე  სახელმწიფოები.

ამერიკელთა  სახელგანთქმული  rogue  stztes,ფრანგულად  Etats  voyois, არამზადა  სახელმწიფოები სადაც მიხრწნილი  სახელმწიფო სტრუქტურები, ძალაუფლება  ხელში ჩაიგდეს  მაფიურმა დაჯგუფებებმა რომლებიც  სახელმწიფოს სათავეში ყოფნისას  იქცევიან როგორც არამზადები.

ეს  ანალიზი ივიწყებს იმას  რომ ყოველი განგსტერი ოცნებობს ბურჟუად გადაქცევაზე.

არაა  გამორიცხული  რომ ბურჟუად  გადაქცეული  ბანდიტიც  შეიძლება  წესიერად  მოიქცეს.

 

სამხრეთ  ამერიკაში  სოციალური  უკმაყოფილება  იმდენად  ძლიერია რომ ერთხელ შეიძლება  ყველაფერი  დაინგრეს.

უფრო და  უფრო  მცირერიცხოვანი და უფრო მდიდარი ელიტა ვერ  გააკონტროლებს  მარადიულად  უფრო და  უფრო ღატაკთა  მასებს.  ამ ღატაკთა კანონიერი უფლებების  უარყოფა  ოდესმე გამოიწვევს აფეთქებას.

ჩიაპასის ჯანყის  ევოლუციამ აჩვენა  რომ მექსიკა  შეიძლება  გაიყოს ორ ერთეულად.

აშშ-ს მიყუდებულ  მდიდარ ნაწილს  უნდა  ძირითადად  ინდიელებით  დასახლებული  ღარიბი ჩიაპასის  რეგიონისგან გამოყოფა.

 

მთელ ლათინურ  ამერიკაში კლასთა  ბრძოლის  დროა.  ომის კერები  ყოველთვის არაა  ჩამქრალი,  მოსახლეობის  რაოდენობა  სამჯერ გაიზარდა  50 წლის  მანძილზე.

ყველაფერი  გვეუბნება რომ შეიძლება  იყოს  მასშტაბური კონფლიქტები…

 

 Bertrand  BADIE

ახალი  მსოფლიო  წყობა

ჩვენ ეხლა  ვაწყდებით  და  ვეხლებით ხალხის ხელოვნურ ცნებაზე მეტისმეტად  ნაჩქარევად აგებული  საერთაშორისო სისტემის  შედეგებს.

პირველი  მსოფლიო  ომის შემდეგ პრეზიდენტ Wilson-ს  მორალიზატორულ და მშვიდობიან პერსპექტივაში უნდოდა  ბისმარკის  სისტემის შეცვლა  ხალხთა  თვითგამორკვევის  უფლებაზე  დაფუძნებული ახალი  მსოფლიო  წესრიგით.

ამ ათასწლეულის დასასრულმა  დაგვანახა რომ ობიექტური კრიტერიუმი  რომლის  მიხედვითაც ჩვენ შევძლებთ  იმის  განსაზღვრას  თუ ვინაა ან რაა ხალხი არ არსებობს.

ამ  ფიქციამ  კი გამოიწვია ადამიანების  მობილიზაცია.

ადამიანები  იმედოვნებდნენ  და  ცდილობდნენ « ხალხისთვის »  შესაბამისი  პოლიტიკური კონსტრუქციია მონახვას.

დღეს   მოსახლეობებს  ტანჯავს წარუმატებელი  ეკონომიკური  განვითარება და ცუდად აწყობილი  მონდიალიზაცია.  ამით გამოწვეული  უკმაყოფილება კი  მებრძოლ განწყობაზე აყენებს ადამიანებს.

ვილსონის  მიერ  წარმოდგენილი  პრინციპების  ირგვლივ არსებული  გაუგებრობა იწვევს  და  იწვევს  კატასტროფულ  შედეგებს განსაკუთრებით იქ  სადაც  ფესვი  ვერ  გაიდგა დასავლეთიდან აღებულმა სახელმწიფო მოდელმა.

ეხლა  ვხედავთ რომ წმინდა ხელოვნური სახელმწიფოები ინგრევა  და  ამავე  დროს  პატარ-პატარა  კოლექტივები  დამოუკიდებლობას  მოითხოვენ ხალხთა  თვითგამორკვევის უფლების სახელით.

მე  მგონია  რომ ცივილიზაციის  ცნება  ისეთივე  ფიქტიურია  როგორც ხალხის  ცნება.

შეუძლებელია  დადგენა  დიდი ანსამბლებისა  რომლებიც აუცილებლად და გარდაუვალად აუტეხავენ ომს ერთმანეთს.

თანამედროვე სამყაროში უფრო არის მეობათა  დაუჯერებელი აქროლება-ცვალებადობა.

ამ თვალსაზრისით სამაგალითოა  ავღანეთის ორი ომი.

საბჭოთა  კავშირს  ებრძოდა ისლამით გაერთიანებული ავღანეთი.

ავღანეთის მეორე  ომი არის  მრავალ ჯგუფად დაშლილ-დაქუცმაცებული ერის  ომი. ეს  ჯგუფები ერთმანეთს  ებრძვიან კულტურულ-ლინგვისტური კრიტერიუმების სახელით.

მეობები მუდამ იცვლება პრობლემების, პოლიტიკურ  წამოწყებათა  თუ მეზობელი სახელმწიფოების დიპლომატიური თამაშის შესაბამისად.

არაა  ცივილიზაციების რუკები, არაა  მეობების უცვლელობა. და  ყველაზე  მეტად არ არსებობს ამა თუ იმ ბლოკის  შეჯახების  დეტერმინიზმი.

კონფლიქტები მაჰმადიანური სამყაროს თუ შავი აფრიკის შიგნით  ბევრად უფრო ტრაღიკულია  ვიდრე სემიუელ  ჰანტინგტონის მიერ ნაუწყები ცივილიზაციათა  შეჯახება.

 

ბერლინის  კედლის  დამხობისას  დაიჯერეს რომ პოლიტიკური და  ეკონომიკური ლიბერალიზმის ძალები საკმარისი იქნებოდა კომუნიზმის ნანგრევებზე აყვავებული დემოკრატიების შესაქმნელად.

ეხლა ჩანს  რომ ბაზრის კანონები არაა საკმარისი სახელმწიფოების ასაწყობად.

პოლიტიკურ ერთიანობას  სჭირდება  სოციალური კონტრაქტის შემუშავება  ერთობლივად  და  თანხმობით.

ეს  ხდება  ერთად  ცხოვრების  დამფუძნებელი სურვილით.

სახელმწიფოს  დღვანდელი  კრიზისი დაკავშირებულია  ახალი სოციალური კონტრაქტის საჭიროებასთან.

ახალ სოციალურ  კონტრაქტს  უნდა  ჰქონდეს  ნაკლებად  იძულებითი და ნალებად  მემკვიდრეობითი ფორმა.

 

  პოლიტიკური  გადაწყობა

დიდი  ცვლილება  მოდის  იქიდან რომ დღეს არის პოლიტიკური გადაწყობის  მრავალი დონე.

1980-ან წლებამდე პოლიტიკური წყობის შექმნის  ერთადერთი დონე  იყო ეროვნული სახელმწიფო მისი ტერიტორიით.

მონდიალიზაციასთან ერთ ამიერიდან არსებობს  სულ მცირე 3 სხვა  დონე.

პირველ რიგში, განსაკუთრებით აფრიკაში და აზიაში უფრო და  უფრო მნიშვნელოვანია  რეგიონალური ანსამბლები

შემდეგ მოდის  მსოფლიო ინტეგრაცია და ტრანსეროვნული კომუნიკაცია  რომლებიც ასევე ჩნდება უფრო და  უფრო  მნიშვნელოვანი მრავალმხრივი ინსტიტუტების შექმნით.

და ბოლოს არის  ინტეგრაციის  უფრო ლოკალური დონე. ეს  ინტეგრაცია  ხდება მიკროსაზოგადოების დონეზე.

პოლიტიკური ინტეგრაციის  ეს  სხვადასხვა  დონე შეიძლება დაუპირისპირდეს ერთმანეთს.

მათმა  გამრავლებამ შეიძლება გამოიწვიოს სოციალურ ჯგუფთა მზარდი ფრაგმენტაცია, რაც აჩენს  პატარა  თემებს  შორის კონფლიქტების საფრთხეს.

სამაგიეროდ  ეროვნულ  ფარგლებში გადაუწყვეტელი  კონფლიქტები  შეიძლება გადაწყდეს რეგიონის დონეზე.

 

სახელმწიფოთა რაოდენობის  ზრდა  არაა  ქაოისის  სინონიმი.

მას  უნდა  გაეძლიერებინა  პოლიტიკური  ინტეგრაციის  ფორმების გამრავალფეროვნების  ტენდენცია.

სამაგიეროდ  სახელმწიფოები იმდენად განსხვავდებიან ერთმანეთისგან ზომით და  ძალით რომ მარტო ძალა ვეღარ იქნება  რეგულაციის  საშუალება.

 

სუსტი სახელმწიფოები სხვაგან ეძებენ გამოსავალს.  ისინი  მიმართავენ კერძო ძალებს, მაფიებს ან გადაიქცევიან ფისკალურ სამოთხეებად

ისინი  ფატალურად  ხდებიან  არამზადა  სახელმწიფოები // rogue  states ; états voyous// რომლებიც  საშიშია მშვიდობისთვის.

 

სეპარატისტულ მოძრაობათა ტალღას  კი თითქოს ვერაფერი უღებს ბოლოს.

 

არაა  ახალი  ფენომენი მაფიური გადახრა იმ სახელმწიფოებისა  რომლებსაც  თვითონ არ  შეუძლიათ ნამდვილი  სახელმწიფო ძალის აგება.

სახელმწიფოთაშორისო  წესრიგის  შექმნა პაუზა  იყო  საერთაშორისო ურთიერთობების  ისტორიაში.

საერთაშორისო ურთიერთობათა  ისტორიაში დიდი ხნის  მანძილზე  ჩვეულებრივი რამე იყო მასშტაბური  პირატობა  თუ დაქირავებულთა გამოყენება.

მონდიალიზაციის  ახალი  კონტექსტი უბრალოდ აძლიერებს უკვე  გაქრობის გზაზე დამდგარ   ძველ პრაქტიკათა  საფრთხეებს.

კერძო არმიებს  შეუძლიათ დიდი  მნგრეველი ძალის  მქონე იარაღის  შეძენა.

მე  არ მჯერა  აშშ-ს  და  ჩინეთის  ნაირი ქვეყნების  ერთმანეთთან შეჯახებისა…

ფუნდამენტურად  ომი აღარ ითვლება პოლიტიკის იარაღად.

აზიაშიც კი არ  ყოფილა შეიარაღებული  კონფლიქტები  იქ  სადაც პოლიტიკური პრობლემები გადაუწყვეტელი ჩანს არ ყოფილა  ჩინეთ-ტაივანის ომი, და ა.შ.

 

ომები  რომლებიც გვემუქრება გადის სახელმწიფოთაშორისი არიდან.

მეომარ ძალთა ვინაობის  გარკვევა  ძნელია.  ისინი  გამოდიან მოძრავი, ცვალებადი კოალიციებიდან და მათთან მოლაპარაკებები რთულია.

შეიარაღებული  ჯგუფები ჩნდებიან და  ქრებიან ისე რომ არასოდეს  ვიცით  თუ  ვინაა მათ  უკან.

აღარაა  განსხვავება  სამოქალაქოს და სამხედროს შორის.

   სტრატეგიული  ინტერესი შეცვალა სიძულვილმა და  მიზანი შეცვალა საშუალებამ.

ყველაზე შემაშფოთებელი ისაა რომ ავღანეთში, ლიბანში, ალჟირში ჩვენ  შევედით  მეომარ საზოგადოებათა ლოღიკაში

აშშ-ს სამწუხარო   გამოცდილება  ვიეტნამში და  სომალიში  გვიჩვენებს  რომ  დიდი  სახელმწიფოების სტრატეგია და ინსტრუმენტები არაა ადაპტირებული

საერთაშორისო რეგულაციის  საშუალებები უმოქმედოა.

საფრთხე ისაა  რომ  ჩვენ  ვერ  ვახერხებთ ამ ტიპის  კონფლიქტების გადაწყვეტას.

გამორიცხული არაა  მასობრივი ტერორიზმის  საფრთხეც.

ჩვენი რთული, ქალაქყრი, მშვიდობიანი სსაზოგადოებები საოცნებო სამიზნეებია ასეთი მოქმედებისთვის.

ფრანსის  ფუკუიამამ ერთ  ინტერვიუში  თქვა  რომ  შეიძლება  მოხდეს  ასობით ათასი ადაამიანის  მკვლელი ტერორისტული აქტი.

ის  შეიძლება  სწორი იყოს.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ომები  რომლებიც  ემუქრება  მსოფლიოს

Les Guerres  qui  menacent  le  monde ;L’analyse  des  grands  experts 

français

Recueillie  pqr Béatrice  bouvet et Patrick Denaud

ფიდი  ფრანგი  ექსპერტების  ანაალიზი, შეკრებილია  ბეატრის  ბუვეს და პატრიკ დენოს  მიერ, პარიზი, 2001

 

ფრანსუა  თუალი // François  Thual//

 

ტეხილთა, ნაპრალთა, ბზართა  ხაზები

 

ადამიანები ერთმანეთს  შეიძლება  დაერივნონ და დეტაკონ ეროვნულ-ეთნიკურ  კონფლიქტებში, ბუნებრივ რივი რესურსების  ფლობა-კონტროლის  გამო, უფრო გაძლიერების  მიზნით.

 

აფრიკაში ერთმანეთს  ჟუჟავენ და  ახეიბრებენ  წიაღისეული  სიმდიდრის, ალმასის, ურანის, გაზის და ნავთობის  გულისთვის.

წიაღისეული  სიმდიდრის  გულისთვის  გაჩაღებული  ომები  შენიღბულია  ეთნიკურ  კონფლიქტებად. ასე  ხდება  ადამიანთა  ჯგუფების  ერთმანეთთან  შეჯახების პროვოცირება.

 

ეს თამაში  ძალიან  იოლია  აფრიკაში  სადაც კოლონიალური პერიოდიდან მომდინარე პოლიტიკური დანაწილება არასოდეს  ემთხვევა ტომთა  ადამიანურ გეოგრაფიას.

ომს ანგოლაში  ტრადიციულად  წარმოადგენენ როგორც  ნავთობის  მქონე  და შერეული  მოსახლეობის მყოლი სანაპირო ზოლის ომს  შავკანიანი მოსახლეობის  მყოლ და ალმასების  საბადოების  მქონე  შიდა  მიწებთან.

ეთნიკურ-რელიგიური  ტეხილები და  ბზარები  ბევრგანაა  არაბულ სამყაროში.

სირია  არის  კონფესიურ  ჯგუფთა  მოზაიკა  და  მეტი არაფერი.

იქ 1960-ან წლებში სხვებს  აჯობა  ალავიტთა  კონფესიურმა  ჯგუფმა.

იგივეა ქურთებით, სუნიტებით  და  შიიტებით დასახლებულ ერაყშიც.

ლიბიაში  ნავთობის  მქონე Cyrenaîque, სადაც არის  რელიგიური  ფუნდამენტალიზმი, უპირისპირდება ტრიპოლის  რეგიონს.

საშუალო  აღმოსავლეთში საზოგადოებები  ტრადიციულად ძლიერად ტერიტორიალიზებული იყო.

ამ საზოგადოებებმა  ვერ მოახერხეს  წარმატებით  გადასვლა  ეროვნულ სახელმწიფოზე.

შიიტურმა, დრუზულმა, ალავიტურმა საზოგადოებებმა ოდესღაც  ნახეს  თავშესაფარი  ზონები და  ისინი  ეხლაც  ცხოვრობენ ამ გეოგრაფიულად  განსაზღვრულ ზონებში .. // მოკლედ  სირია, ლიბანი, ერაყი და ა.შ. შეიძლება  წარმოვიდგინოთ ეოგორც თავ-თავის  მხარეებში გამაგრებულ კონფესიურ თუ ეთნიკურ  ჯგუფთა მოზაიკად და  არა  მოქალაქეობრივი გრძნობის მქონე ინდივიდთა  სახელმწიფოდ//.

თავ-თავის  კუთხეებში  გამაგრებული ეთნოსების  მოზაიკა და  არა  მოქალაქეთა  ეროვნული  სახელმწიფოები.

ასეთ სამყაროში არსებულმა  ტეხილებმა შეიძლება  ააფეთქოს. ეროვნული  წყობა  და  გააჩინოს  შინაგანი კრიზისები.

ამ ტეხილების  გამოყენება საკუთარი ეკონომიკური  თუ  სტრატეგიული  ინტერესების  შესაბამისად იოლად შეუძლია  გარეშე  ძალას…

 

ქურთების  საკითხი  კი  ისე  განვითარდა  რომ დამოუკიდებლობა  ვეღარ იქნება პრობლემის  გადაწყვეტა.

ქურთები დღეს  არიან ქვეყნის  ყველა  დიდ ცენტრში და  აღარ არიან კონცენტრირებულნი ქვეყნის აღმოსავლეთში, როგორც ეს იყო 30-ოდე წლის წინ.

ქვენა არის  ბინაციონალურ, ორეროვნულ სახელმწიფოდ გადაქცევის გზაზე. ამას ხელს  უწყობს ეკონომიკის  ვიტალურობა და  ქურთთა დემოგრაფიული დინამიზმი.

ირანი კი ეიძლება  გასკდეს  ნავთობის შემცველი  ზონების  მაკონტროლებელი არაბული უმცირესობის ზეწოლით.

პაკისტანი  და  ავღანეთი არიან ბოლოდროინდელი პოლიტიკური ისტორიიდან გამოსული ხელოვნური ერთეულები.

ინდოეთიც  თავის  დღევანდელ კონფიგურაციაში არის ბრიტანული  დეკოლონიზაციის  ნაყოფი. 

გაერთიანებულია  ტერიტორიები რომელთაც არ ჰქონიათ  ერთად  ცხოვრების არანაირი ტრადიცია.

 

კოლონიზაცია  და  დეკოლონიზაცია  შრიძლება  განხილული  იყოს  როგორც ეროვნული  სახელმწიფოს მოდელის დროებითი წარმატების  პერიოდი.

დღეს ჩანს  ისე  რომ  საფრანგეთის  რევოლუციიდან მიღებული ეს  მოდელი  ვერ  დამკვიდრდა  აფრიკის  და  აზიის მრავალ ქვეყანაში.

მოკლედ შინაგან მტკიცე  ერთობას მოკლებული სახელმწიფოები შეიძლება დაიმსხვრნენ როგორც შინაგანანი უთანხმოებების  ისე  გარეშე  ძალების  მოქმედების  შედეგად // კისინჯერის  გეგმა  მიზნად  ისახადა არაბული  სამყაროს,უმთავრესად  სირიის  და  ერაყის, დაქუცმაცება-დაყოფას,გვ.66//.

// ასევე  იყო   ნობელის  პრემიის  ლაურეატი აკადემიკოსი  სახაროვის კონტიტუციის  პროექტი. 1989  წელს  როგორც  რუსულად  ისე  ინგლისურად  უზარმაზარი  ტირაჟით  გამოქვეყნებულ  ამ დოკუმენტს  ერქვა  ევროპის  და  აზიის  საბჭოთა რესპუბლიკების კავშირის პროექტი. მის  თანახამად  საქართველოს  შემადგენლობაში  მყოფი ავტონომიები ანუ აფხაზეთი, სამხრეთ ოსეთის  ავტონომიური  ოლქი და  აჭარა  უნდა  გამოცხადდეს საქართველოსგან დამოუკიდებელ რესპუბლიკებად.  ამის  შედეგებს  დღეს  ალბათ  ყველა  გრძნობს.//

 

 

 

რუსეთი  და  ჩინეთი

 

მე  მწამს  რომ  ამერიკელებისთვის  ჩინეთი არის დიდი ხვალინდელი პრობლემა.

ნაციონალისტური  ტენდენციის  ამ სახელმწიფოში ცხოვრობს მილიარდზე მეტი კაცი.

ის  პერესტროიკის შემდეგ  არის რუსეთის სტრატეგიული და  ეკონომიკური პარტნიორი. სამხედრო შეთანხმებათა  ფარგლებში ხდება ტექნოლოგიათა გადაცემა

მის  ახლოს  არის წიაღისეულით  მდიდარი და მცირად  დასახლებული აღმოსავლეთი ციმბირი. სხლოებით  10 წელია  რაც  მილიონამდე  საბჭოელი  გადასახლდა იქიდან.

არადა  ისტორია  გვეუბნება  რომ ცარიელი  მიწები  იზიდავს  ხალხს  მეტისმეტად  დასახლებული  მეზობელი ტერიტორიებიდან.

რუსეთს  აქვს  ჩინეთის  ეკონომიკური ზრდისთვის  საჭირო წიაღისეული.

ამიტომ ჩინეთმა  შეიძლება დაიწყოს ფლირტი აშშ-სთან რუსეთის  წინააღმდეგ.

ტაივანი, მაშ, არაა ჩინური  ძალის  ერთადერთი პრობლემა.

სხვა  საკითხია  უზარმაზარი  ჩინეთის შინაგანი ერთიანობა.

მრავალი  რეგიონი  ცენტრიდანულია, მიიწევს  განზე  და  მარტო  ბუნდოვნად  ემორჩილება  პეკინს.

ვერავინ  წარმოიდგენს წინასწარ  თუ  რა  შეიძლება  მოხდეს თუკი გარეშე  ძალა  ითამაშებს პროვინციათა დაპირისპირებებზე.

საბოლოო  ანგარიშით  დედამიწაზე  საზღვრები სტაბილიზებულია  მარტო დასავლეთ  ევროპაში და  აშშ-ში

ყველა  სხვა  სახელმწიფო ანსამბლი შეიძლება  გაქრეს.

მათ  დაშლის  ან  შთანთქმის შედეგად  შეიძლება  ადგილი დაუთმონ ახალ პოლიტიკურ ერთეულებს.

// დღეს  ხან კატალონელები მოითხოვენ დამოუკიდებლობას, ხან შოტლანდიელები და  ა.შ.  ასე  რომ მოსვენება არაა.//

 

ეროვნულ  სახელმწიფოთა  სისუსტე

 

ინდოეთი არგენტინის ტერიტორიის  ტოლ ტერიტორიაზე აჯგუფებს მილიარდ ადამიანს.

იქ  ყოველს ჩნდება  მრავალი მილიონი  ბავშვი.

ქვეყანა  დაბზარულია  არა  მარტო  კონფესიური ბზარებით.

30  მილიონი შიიტი იქ მუდამ  უპირისპირდებიან სუნიტებს.

ზოგი რეგიონი  ხელოვნურად  შეუერთეს  ინდოეთს მისი დამოუკიდებლობის  მომენტში.

მთელი  ჩრდილო-აღმოსავლეთი დამუშავებულია  ბანგლადეშიდან მოსული იმიგრაციით რაც  აძლიერებს  ჩინეთის  გავლენას ბენგალიის  ყურეზე.

მცირე ნაწილებად შეიძლება  დაიმსხვრნენ ინდონეზიაც და, ნაკლებად, ვიეტნამიც.

ხალხების  მშვიდობიანი  გაყრა, ისე  როგორც  ეს  მოხდა  ჩეხოსლოვაკიაში, სამწუხაროდ  იშვიათი რამეა.

ბალკანეთში  იყო ომები და  სახელმწიფო გადაწყობა  არ  დამთავრებულა.

ბოსნიის  ომი  გვიჩვენებს  თუ რამხელა  სიველურე  შეიძლება იყოს.

შეიძლება წარმოვიდგინოთ თუ რა  უბედურება  შეიძლება  მოხდეს  ისეთ  დიდ  ქვეყნებში როგორებიცაა  ჩინეთი და ინდონეზია.

ჰუტუს და  ტუტსის  კონფლიქტმა  აფრიკის  დიდი ტბების  რეგიონში უკვე მოკლა  მილიონი  კაცი !

მაფიური  სახელმწიფოს  ცნება ჩემში დიდ კითხვას  ბადებს.

L’amiral Lacoste-მა // ამირალ ლაკოსტმა//  განავითარა ორი სამყაროს თეორია.

ერთ  მხარეს  უნდა  იყვნენ დიპლომატიური წესების პატივისმცემელი და დამცველი სახელმწიფოები და მეორე  მხარეს  უნდა  იყვნენ დამნაშავე  სახელმწიფოები.

ამერიკელთა  სახელგანთქმული  rogue  stztes,ფრანგულად  Etats  voyois, არამზადა  სახელმწიფოები სადაც მიხრწნილი  სახელმწიფო სტრუქტურები, ძალაუფლება  ხელში ჩაიგდეს  მაფიურმა დაჯგუფებებმა რომლებიც  სახელმწიფოს სათავეში ყოფნისას  იქცევიან როგორც არამზადები.

ეს  ანალიზი ივიწყებს იმას  რომ ყოველი განგსტერი ოცნებობს ბურჟუად გადაქცევაზე.

არაა  გამორიცხული  რომ ბურჟუად  გადაქცეული  ბანდიტიც  შეიძლება  წესიერად  მოიქცეს.

 

სამხრეთ  ამერიკაში  სოციალური  უკმაყოფილება  იმდენად  ძლიერია რომ ერთხელ შეიძლება  ყველაფერი  დაინგრეს.

უფრო და  უფრო  მცირერიცხოვანი და უფრო მდიდარი ელიტა ვერ  გააკონტროლებს  მარადიულად  უფრო და  უფრო ღატაკთა  მასებს.  ამ ღატაკთა კანონიერი უფლებების  უარყოფა  ოდესმე გამოიწვევს აფეთქებას.

ჩიაპასის ჯანყის  ევოლუციამ აჩვენა  რომ მექსიკა  შეიძლება  გაიყოს ორ ერთეულად.

აშშ-ს მიყუდებულ  მდიდარ ნაწილს  უნდა  ძირითადად  ინდიელებით  დასახლებული  ღარიბი ჩიაპასის  რეგიონისგან გამოყოფა.

 

მთელ ლათინურ  ამერიკაში კლასთა  ბრძოლის  დროა.  ომის კერები  ყოველთვის არაა  ჩამქრალი,  მოსახლეობის  რაოდენობა  სამჯერ გაიზარდა  50 წლის  მანძილზე.

ყველაფერი  გვეუბნება რომ შეიძლება  იყოს  მასშტაბური კონფლიქტები…

 

 Bertrand  BADIE

ახალი  მსოფლიო  წყობა

ჩვენ ეხლა  ვაწყდებით  და  ვეხლებით ხალხის ხელოვნურ ცნებაზე მეტისმეტად  ნაჩქარევად აგებული  საერთაშორისო სისტემის  შედეგებს.

პირველი  მსოფლიო  ომის შემდეგ პრეზიდენტ Wilson-ს  მორალიზატორულ და მშვიდობიან პერსპექტივაში უნდოდა  ბისმარკის  სისტემის შეცვლა  ხალხთა  თვითგამორკვევის  უფლებაზე  დაფუძნებული ახალი  მსოფლიო  წესრიგით.

ამ ათასწლეულის დასასრულმა  დაგვანახა რომ ობიექტური კრიტერიუმი  რომლის  მიხედვითაც ჩვენ შევძლებთ  იმის  განსაზღვრას  თუ ვინაა ან რაა ხალხი არ არსებობს.

ამ  ფიქციამ  კი გამოიწვია ადამიანების  მობილიზაცია.

ადამიანები  იმედოვნებდნენ  და  ცდილობდნენ « ხალხისთვის »  შესაბამისი  პოლიტიკური კონსტრუქციია მონახვას.

დღეს   მოსახლეობებს  ტანჯავს წარუმატებელი  ეკონომიკური  განვითარება და ცუდად აწყობილი  მონდიალიზაცია.  ამით გამოწვეული  უკმაყოფილება კი  მებრძოლ განწყობაზე აყენებს ადამიანებს.

ვილსონის  მიერ  წარმოდგენილი  პრინციპების  ირგვლივ არსებული  გაუგებრობა იწვევს  და  იწვევს  კატასტროფულ  შედეგებს განსაკუთრებით იქ  სადაც  ფესვი  ვერ  გაიდგა დასავლეთიდან აღებულმა სახელმწიფო მოდელმა.

ეხლა  ვხედავთ რომ წმინდა ხელოვნური სახელმწიფოები ინგრევა  და  ამავე  დროს  პატარ-პატარა  კოლექტივები  დამოუკიდებლობას  მოითხოვენ ხალხთა  თვითგამორკვევის უფლების სახელით.

მე  მგონია  რომ ცივილიზაციის  ცნება  ისეთივე  ფიქტიურია  როგორც ხალხის  ცნება.

შეუძლებელია  დადგენა  დიდი ანსამბლებისა  რომლებიც აუცილებლად და გარდაუვალად აუტეხავენ ომს ერთმანეთს.

თანამედროვე სამყაროში უფრო არის მეობათა  დაუჯერებელი აქროლება-ცვალებადობა.

ამ თვალსაზრისით სამაგალითოა  ავღანეთის ორი ომი.

საბჭოთა  კავშირს  ებრძოდა ისლამით გაერთიანებული ავღანეთი.

ავღანეთის მეორე  ომი არის  მრავალ ჯგუფად დაშლილ-დაქუცმაცებული ერის  ომი. ეს  ჯგუფები ერთმანეთს  ებრძვიან კულტურულ-ლინგვისტური კრიტერიუმების სახელით.

მეობები მუდამ იცვლება პრობლემების, პოლიტიკურ  წამოწყებათა  თუ მეზობელი სახელმწიფოების დიპლომატიური თამაშის შესაბამისად.

არაა  ცივილიზაციების რუკები, არაა  მეობების უცვლელობა. და  ყველაზე  მეტად არ არსებობს ამა თუ იმ ბლოკის  შეჯახების  დეტერმინიზმი.

კონფლიქტები მაჰმადიანური სამყაროს თუ შავი აფრიკის შიგნით  ბევრად უფრო ტრაღიკულია  ვიდრე სემიუელ  ჰანტინგტონის მიერ ნაუწყები ცივილიზაციათა  შეჯახება.

 

ბერლინის  კედლის  დამხობისას  დაიჯერეს რომ პოლიტიკური და  ეკონომიკური ლიბერალიზმის ძალები საკმარისი იქნებოდა კომუნიზმის ნანგრევებზე აყვავებული დემოკრატიების შესაქმნელად.

ეხლა ჩანს  რომ ბაზრის კანონები არაა საკმარისი სახელმწიფოების ასაწყობად.

პოლიტიკურ ერთიანობას  სჭირდება  სოციალური კონტრაქტის შემუშავება  ერთობლივად  და  თანხმობით.

ეს  ხდება  ერთად  ცხოვრების  დამფუძნებელი სურვილით.

სახელმწიფოს  დღვანდელი  კრიზისი დაკავშირებულია  ახალი სოციალური კონტრაქტის საჭიროებასთან.

ახალ სოციალურ  კონტრაქტს  უნდა  ჰქონდეს  ნაკლებად  იძულებითი და ნალებად  მემკვიდრეობითი ფორმა.

 

  პოლიტიკური  გადაწყობა

დიდი  ცვლილება  მოდის  იქიდან რომ დღეს არის პოლიტიკური გადაწყობის  მრავალი დონე.

1980-ან წლებამდე პოლიტიკური წყობის შექმნის  ერთადერთი დონე  იყო ეროვნული სახელმწიფო მისი ტერიტორიით.

მონდიალიზაციასთან ერთ ამიერიდან არსებობს  სულ მცირე 3 სხვა  დონე.

პირველ რიგში, განსაკუთრებით აფრიკაში და აზიაში უფრო და  უფრო მნიშვნელოვანია  რეგიონალური ანსამბლები

შემდეგ მოდის  მსოფლიო ინტეგრაცია და ტრანსეროვნული კომუნიკაცია  რომლებიც ასევე ჩნდება უფრო და  უფრო  მნიშვნელოვანი მრავალმხრივი ინსტიტუტების შექმნით.

და ბოლოს არის  ინტეგრაციის  უფრო ლოკალური დონე. ეს  ინტეგრაცია  ხდება მიკროსაზოგადოების დონეზე.

პოლიტიკური ინტეგრაციის  ეს  სხვადასხვა  დონე შეიძლება დაუპირისპირდეს ერთმანეთს.

მათმა  გამრავლებამ შეიძლება გამოიწვიოს სოციალურ ჯგუფთა მზარდი ფრაგმენტაცია, რაც აჩენს  პატარა  თემებს  შორის კონფლიქტების საფრთხეს.

სამაგიეროდ  ეროვნულ  ფარგლებში გადაუწყვეტელი  კონფლიქტები  შეიძლება გადაწყდეს რეგიონის დონეზე.

 

სახელმწიფოთა რაოდენობის  ზრდა  არაა  ქაოისის  სინონიმი.

მას  უნდა  გაეძლიერებინა  პოლიტიკური  ინტეგრაციის  ფორმების გამრავალფეროვნების  ტენდენცია.

სამაგიეროდ  სახელმწიფოები იმდენად განსხვავდებიან ერთმანეთისგან ზომით და  ძალით რომ მარტო ძალა ვეღარ იქნება  რეგულაციის  საშუალება.

 

სუსტი სახელმწიფოები სხვაგან ეძებენ გამოსავალს.  ისინი  მიმართავენ კერძო ძალებს, მაფიებს ან გადაიქცევიან ფისკალურ სამოთხეებად

ისინი  ფატალურად  ხდებიან  არამზადა  სახელმწიფოები // rogue  states ; états voyous// რომლებიც  საშიშია მშვიდობისთვის.

 

სეპარატისტულ მოძრაობათა ტალღას  კი თითქოს ვერაფერი უღებს ბოლოს.

 

არაა  ახალი  ფენომენი მაფიური გადახრა იმ სახელმწიფოებისა  რომლებსაც  თვითონ არ  შეუძლიათ ნამდვილი  სახელმწიფო ძალის აგება.

სახელმწიფოთაშორისო  წესრიგის  შექმნა პაუზა  იყო  საერთაშორისო ურთიერთობების  ისტორიაში.

საერთაშორისო ურთიერთობათა  ისტორიაში დიდი ხნის  მანძილზე  ჩვეულებრივი რამე იყო მასშტაბური  პირატობა  თუ დაქირავებულთა გამოყენება.

მონდიალიზაციის  ახალი  კონტექსტი უბრალოდ აძლიერებს უკვე  გაქრობის გზაზე დამდგარ   ძველ პრაქტიკათა  საფრთხეებს.

კერძო არმიებს  შეუძლიათ დიდი  მნგრეველი ძალის  მქონე იარაღის  შეძენა.

მე  არ მჯერა  აშშ-ს  და  ჩინეთის  ნაირი ქვეყნების  ერთმანეთთან შეჯახებისა…

ფუნდამენტურად  ომი აღარ ითვლება პოლიტიკის იარაღად.

აზიაშიც კი არ  ყოფილა შეიარაღებული  კონფლიქტები  იქ  სადაც პოლიტიკური პრობლემები გადაუწყვეტელი ჩანს არ ყოფილა  ჩინეთ-ტაივანის ომი, და ა.შ.

 

ომები  რომლებიც გვემუქრება გადის სახელმწიფოთაშორისი არიდან.

მეომარ ძალთა ვინაობის  გარკვევა  ძნელია.  ისინი  გამოდიან მოძრავი, ცვალებადი კოალიციებიდან და მათთან მოლაპარაკებები რთულია.

შეიარაღებული  ჯგუფები ჩნდებიან და  ქრებიან ისე რომ არასოდეს  ვიცით  თუ  ვინაა მათ  უკან.

აღარაა  განსხვავება  სამოქალაქოს და სამხედროს შორის.

   სტრატეგიული  ინტერესი შეცვალა სიძულვილმა და  მიზანი შეცვალა საშუალებამ.

ყველაზე შემაშფოთებელი ისაა რომ ავღანეთში, ლიბანში, ალჟირში ჩვენ  შევედით  მეომარ საზოგადოებათა ლოღიკაში

აშშ-ს სამწუხარო   გამოცდილება  ვიეტნამში და  სომალიში  გვიჩვენებს  რომ  დიდი  სახელმწიფოების სტრატეგია და ინსტრუმენტები არაა ადაპტირებული

საერთაშორისო რეგულაციის  საშუალებები უმოქმედოა.

საფრთხე ისაა  რომ  ჩვენ  ვერ  ვახერხებთ ამ ტიპის  კონფლიქტების გადაწყვეტას.

გამორიცხული არაა  მასობრივი ტერორიზმის  საფრთხეც.

ჩვენი რთული, ქალაქყრი, მშვიდობიანი სსაზოგადოებები საოცნებო სამიზნეებია ასეთი მოქმედებისთვის.

ფრანსის  ფუკუიამამ ერთ  ინტერვიუში  თქვა  რომ  შეიძლება  მოხდეს  ასობით ათასი ადაამიანის  მკვლელი ტერორისტული აქტი.

ის  შეიძლება  სწორი იყოს.

ფილოსოფიური არაკები

ევვროპული  ბიბლიოთეკა

Résultat de recherche d'images pour "les philo-fables"

 

ფილოსოფიური -არაკები  ევროპელი ბავშვებისთვის

ს კარგი  შესავალია  ფილოსოფიაში ბავშვებისთვის  9  წლის ასაკიდან

Michel Piquemal, Philippe  Lagautrière,

Les  Philo-fables, Albin Michel,2014

 

ეს  ფილო-არაკები  ანუ  ფილოსოფიური ზღაპრები  არის  დასავლური  ფილოსოფიიდან, მითოლოგიიდან და აღმოსავლური სიბრძნიდან აღებული  მარტივი  და  აზრით, შინაარსით  მდიდარი ზღაპრები.

ეს კარგი  შესავალია  ფილოსოფიაში ბავშვებისთვის  9  წლის ასაკიდან

სასიამოვნო  საკითხავად რათა  მეტი და  უფრო  ღრმად  იფიქრო.

 

// ვნახოთ  ზოგი ზღაპარი, მთლიანად წიგნი  მსურველმა თარგმნოს და გამოსცეს, . კარგ საქმეს  გააკეთებს.//

გოჭების  ამბავი

ცივ  ზ\მთარში  გოჭებს  შესცივდათ  და  ისინი  მიეხუტნენ ერთმანეთს  რათა  სითბო ეგრძნოთ.

მაგრამ ერთმანეთთან მიხუტებულ გოჭებს მალე  დასცხათ  და  ისინი  დაშორდნენ  ერთმანეთს.

მაგრამ  მათ  ისევ  შეცივდათ  და  ინსტინქტმა  ისევ  უბიძგა  მათ  დაახლოებისკენ…

მათ  ისევ  დასცხათ  და ისინი ისევ დაშორდნენ ერთმანეთს.

ასე  გაიმეორეს  მათ  მრავალჯერ  სანამ მათ არ იპოვეს  ზუსტი მანძილი მათ  შორის.

//ეს  ზღაპარი  მოყვა  გერმანელმა  ფილოსოფოსმა  შოპენჰაუერმა//

 

კრებულის შემდგენელთა  შენიშვნა :

 

ცხოვრებაში, საზოგადოებაში, და-ძმას, მეუღლეებს  შორისაც აუცილებელია  გარკვეული მანძილი, დისტანცია.

ამ მანძილს  და  დისტანციას  უწოდებენ ზრდილობას  და  თავაზიანობას.

ადამიანს  სჭირდება  სხვები.

მაგრამ ამავე  დროს  ის  ითხოვს  თავის  დამოუკიდებლობას.

შეძლებთ  თუ არა  იმის  დაშვებას  რომ თქვენს  გვერდით  მცხოვრებ ქალს  თუ  მამაკაცს  შეიძლება  ჰქონდეს  თავისი საკუთარი ფარული შინაგანი სამყარო ?

 

  1. იაპონური ზენ-ბუდისტური ზღაპარი

ბერები  და  კურდღლები

 

ორი  ბერი  იჯდა ველზე  მათი მონასტრის ახლოს  როდესაც კურდღლებმა დაიწყეს თამაში   და  ანცობა  ერთ-ერთი  ბერის  ირგვლივ.

ბერი რომლის  ირგვლივაც  კურდღლები  არ  იყვნენ გადაირია.

« კი მაგრამ,  შენ წმინდანი უნდა  იყო…

ყველა  კურდღელი  თამაშობს  შენს  ფეხებს  შორის მაშინ როდისაც ისინი მე  გამირბიან ,რა  არის, მაშ  შენი საიდუმლო ? »,  უყვირა  მან  მეორე  ბერს.

 

« მე  არა  მაქვს  არავითარი  საიდუმლო, მე  უბრალოდ  არ  ვჭამ კურდღელს, სულ ესაა ! », უპასუხა  პირველმა ბერმა.

კრებულის შემდგენელთა  შენიშვნა :

მრეცნიერების თქმით  ადამიანი  მისი ემოციურობის  გამო გამოყოფს  გარკვეულ სუნს, ტალღებს რომლებსაც  პირუტყვები გრძნობენ

პირუტყვები  ამიტომ სცნობენ იმ ადამიანს  რომელსაც  უყვარს  ცხოველები ანუ ცოცხალი არსებები.

პირუტყვები ასევე  სცნობენ იმათ  ვისაც  მათი ეშინია, ან ვისაც ისინი სძულს.

 

  1. ინდური ზღაპარი

გველეშაპი  და  სოფლელები

ინდოეთის  პატარა  სოფელთან ახლოს  ცხოვრობდა  უზარმაზარი გველი  რომელიც  თავზარს  სცემდა  სოფლელებს.

ის კბენდა  და  კლავდა  მის  შორიახლოს  გამვლელ გლეხებს.

გლეხების  თხოვნით  გველს  დაელაპარაკა  ბრძენი.

მან  უსაყვედურა  გველს  მისი  უსაქციელობის  გამო.

რა  დაუშავეს  მას  გლეხებმა ? რატომაა  ამდენი  მკვლელობა  და  უმიზეზო ძალადობა?

ბრძენმა  იპოვა  ურჩხულის  ჭკუაზე მომყვანი სიტყვები.

ურჩხულმა  დადო ფიცი  რომ  გამოსწორდებოდა…

 მას  მერე   უზომო  გველი-ურჩხული  გადაიქცა  უძლურ , წვრილ,გრძელ ჭიაყელად  რომელსაც აღარ  ჰქონდა  არც ლოკოკინას  შეჭმის  ძალა.

მაგრამ  გამხეცდნენ  დაბოღმილი გლეხები. ისინი  მასხრად  იგდებდნენ ჭიაყელად ქცეული  ურჩხულის  სისუსტეს. ბავშვებიც  კი ქვებს  ესროდნენ  და  წიხლებს  ურტყავდნენ  ჭიაყელად  ქცეულ ოდესღაც თავზარდამცემ მტერს.

ჭიაყელად  ქცეულმა  გველეშაპმა  ძლივს  აიტანა  რამოდენიმე თვე ასეთი  ცხოვრება.

და ბოლოს, გამწარებული, ის ძლივს მიხოხდა ბრძენის  ქოხთან და  შესჩივლა მას  თავისი უბედურება.

მან  თქვა  რომ შეასრულა  ბრძენის  ყველა  მოთხოვნა  მაგრამ  გლეხებს  აღარ  ეშინიათ  ჭიაყელად  ქცეული  გველეშაპისა და  ეზიზღებათ, სძულთ ის.

« გეტყვი  უბრალო  რამეს, უპასუხა  ყოფილ  გველეშაპს  ბრძენმა.

მე  აგიკრძალე  გლეხების  უმიზეზოდ  დახოცვა, მაგრამ დაჰკივლე, დაუფშტვინე, შეაშინე  თავდამსხმელები და გაყარე. მე ეს  შენთვის არ ამიკრძალია ».

 

კრებულის შემდგენელთა  შენიშვნა :

ბუდამ მოუწოდა  ადამიანებს  მე-3 გზაზე  დადგომისკენ.

ცუდია  როგორც ძალადობა ისე  ლაჩრობა  და  სისუსტე. არც ერთი არ წყვეტს პრობლემებს.

ამ გზას  დაადგა  ინდოელი  ბრძენი  მაჰატმა  განდი //1869-1945//  რომელმაც  მოიგონა ბრძოლა  ძალადობის  გარეშე, არაძალადობა-non-violence

დღესაც  შეიძლება  ინდოეთის  ამ ერთ-ერთი დიდი გაკვეთილის გამოყენება.

 

 

  1. საშუალო აღმოსავლეთის ზღაპარი

ორი ძმა

ორი ძმა  ერთად  ამუშავებდა მიწის ნაკვეთს  და  იყოფდა  მოსავალს.

ერთხელ  როდესაც  მათ აიღეს  თავ-თავისი  წილი  ერთმა  ძმამ გაიღვიძა  და  თქვა :

  • ჩემს დაქორწინებულ  ძმას  ყავს ორი  შვილი. მას  აქვს  ის  დარდები  და  ხარჯი  რომლებიც  მე  არა  მაქვს. მას,მაშ, მეტი  მარცვალი  სჭირდება  ვიდრე მე. მე  მას ჩუმად  მივუტან მარცვლის  რამოდენიმე  ტომარას ვინაიდან ვიცი რომ თუ კი  შევთავაზებ უარს  იტყვის.
  • მან მიიტანა ძმის  ბეღელში  ხორბლეულის რამოდენიმე  ტომარა  და  დაბრუნდა დასაძინებლად.
  • მაგრამ მეორე ძმამაც  გაიღვიძა  და  თქვა:
  • არაა სამართლიანი  ის  რომ  მე  მაქვს მინდვრის  პურის  ნახევარი.
  • ჩემმა ძმამ არ იცის  თუ რა  არის  ოჯახური ცხოვრების  სიტკბოება.
  • მას სჭირდება  გასეირნება  და  გართობა.მ სჭირდება  ბევრი ძვირი რამე.
  • მე, მაშ, წავუღებ მას ჩემი პურის ნაწილს.
  • და მან  ჩუმად  გადაიტანა  მეზობელ ბეღელში  თავისი რამოდენიმე  ტომარა.

მეორე  დილით ორივე  ძმა  გააოგნა  იმის დანახვამ რომ მათ ბეღელში ტომრების  რაოდენობა  იგივე  იყო რაც  წინა დღეს.

ყოველ წელს მოსავლის  აღების  დროს  ყველაფერი  მეორდებოდა და  მათ  ვერ  გაეგოთ  თუ  რა  ჯადოს გამო იყო მათი ტომრების რაოდენობა ერთი დაიგივე.

კრებულის შემდგენელთა  შენიშვნა :

 

 

არც  ერთი ძმა არ ფიქრობდა საკუთარ თავზე. ყოველი ძმისთვის ძმის  სიყვარული იყო უპირველესი რამ.

ესაა  პირველ  რიგში საკუთარ  თავზე მზრუნველი ეგოიზმის  საწინააღმდეგო ალტრუიზმი.

 

5-ძვ.წ მე-4 საუკუნის ჩინური არაკი

ცულის  ქურდი

 

ერთი  გლეხი  ვეღარ პოულობდა  თავის ცულს.

მაშინ მან იფიქრა  რომ მისი ცული  წაიღო  მისი მეზობლის  შვილმა  და  დაუწყო ამ ბიჭს თვალთვალი.

ბიჭის ქცევა, სახე, სიტყვები გავდა  ცულის  ქურდის  ქცევას, სახეს, სიტყვებს.

მაგრამ ამ გლეხმა ერთხელ  ტყეში სიარულისას  იპოვა  თავისი ცული.

და  მეორე დღეს, როდესაც ის  უთვალთვალებდა მეზობლის  შვილს, მან დაინახა  რომ ეს  ბიჭი სულ არ გავდა  ცულის  ქურდს.

 

 

კრებულის შემდგენელთა  შენიშვნა :

ვერიდოთ  ცრურწმენებს  და  მოარულ აზრებს. არ ვიმოქმედოთ  სერიოზულად  დაფიქრების  გარეშე  და  ნაჩქარევად.

 

  1. ინდუისტური ზღაპარი ძვირფასი  მარგალიტი

 

ინდოეთში  ყვებიან ეომ ერთ საღამოს ერთი ბრძენი  მიდიოდა ოკეანის  სანაპიროს გაყოლებით. ის  მივიდა  რაღაც  აოფლის  პლაჟთან. ის ღიღინით  აგრძელებდა  გზას  როდესაც  მას  გაეკიდა  ვიღაც  ტიპი.

-გაჩერდით, გაჩერდით  თუ შეიძლება, მომეცით  ძვირფასი მარგალიტი. აი ამას  უყვიროდა  ღიღინით მიმავალ ბრძენს  ეს  ტიპი.

ბრძენმა  დადო ჩანთა მიწაზე  და  იკითხა  თუ რა  მარგალიტზეა  ლაპარაკი.

  • რომელიც გაქვთ  ჩანთაში, იყვირა  ტიპმა.
  • წუხელ სიზმარში ვნახე  რომ დღეს  შევხვდები ბრძენს  რომელიც მომცემს  მარგალიტს  და  მე  სიკვდილამდე  მდიდარი  ვიქნები.

ბრძენი  გაჩერდა. მან  გახსნა  თავისი ჩანთა  და  იქიდან  მართლაც ამოიღო  დიდი მოკაშკაშე  მარგალიტი.

-მე   ეს  ქვა  ამ წუთში  ვნახე  ქვიშაზე, მომეწონა  და  ჩავიდე  ჩანთაში.

აიღე, უთხრა  ბრძენმა  ტიპს  და  გაუწოდა  მას  მარგამიტი.

სიხარულით  გაგიჟებული ტიპი ცეკვა-ცეკვით გაიქცა.

მაგრამ  თავის  ქოხში  მისულმა  ტიპმა  ვერ  დაიძინა.

ის მთელი  ღამე  ბრუნავდა  და  ცმუკავდა  იმის  შიშით  რომ ვიღაც მოპარავდა  მას ამ ძვირფას ქვას.

გარიჟრაჟზე  გადარეული ტიპი ნაჩუქარი მარგალიტით დაბრუნდა  ბრძენთან.

გიბრუნებ  უკან მარგალიტს, უთხრა ტიპმა  ბრძენს. მარგალიტმა სიმდიდრეზე  მეტი დარდი  მომცა.

მასწავლე  სიბრძნე რომელმაც მოგცა ასეთ  ძვირფასი რამის  ესოდენ იოლად გაღების, ჩუქების ძალა.

სწორედ  ეს  სიბრძნეა  სიმდიდრე.

// რასაცა  გასცემ შენია, ეს  ქართველებსაც  გაგვიგია, გვაწავლა  შოთა  რუსთაველმა//.

კრებულის შემდგენელთა  შენიშვნა :

ზოგიერთი ფილოსოფიის  თანახმად ბრძენი ისაა  ვინც არაა მიჯაჭვული მატერიალურ სიმდიდრეზე და  არაა  ხარბი,მომხვეჭლი, მტაცებელი  არსება, ვისაც ესმის  რომ  მატერიალური სიმდიდრე  არის  დარდის  და  ტანჯვის მიზეზი და  წყარო.

ამ ფილოსოფისთა  თანახმად  შინაგანი  და  სულიერი სიმდიდრეა  ნამდვილი სიმდიდრე.

და  თქვენ, ბაღნებო, შეძლებთ  თუ არა ამ ზღაპრის  ბრძენის  მსგავსად ფეხშიშველი და  მხარზე  მოკიდებული  ჩანთით მოგზაურობას ?

 

  1. ცენტრალური ევროპის ზღაპარი-რუსეთის მეფე  და  პერანგი

ძველ  რუსეთში  ერთხელ მეფე  გახდა  საშინლად  ავად მან დაკარგა  ყველაფრის  სურვილი და ხალისი.

დაესივნენ ექიმები, მაგრამ ვერავინ უშველა მის  მელანქოლიას…

მაგრამ ერთმა  ბრძენმა მაინც იპოვა წამალი.

მან თქვა რომ  საჭიროა  ნამდვილად ბედნიერი ადამიანის პოვნა და  ამ ბედნიერი კაცის პერანგი მოარჩენს მეფეს.

დაიარეს მთელი რუსეთი, დაეძებდნენ  ნამდვილად  ბედნიერ ადამიანს.

მაგრამ  მდიდრები ავად  იყვნენ და  ჯანმრთელები უჩიოდნენ სიღარიბეს, აგინებდნენ თავის ცოლ-შვილს.

ნამდვილად  ბედნიერი კ\ცის პოვნა  შეუძლებელ რამედ  ჩანდა.

მაგრამ ერთხელ  ბეჩავი  ღატაკი იზბას  გვერდით  მიმავალმა მეფისწულმა  გაიგო  რომ იზბას  შიგნით  ვიღაც კაცი ამბობდა  შემდეგს :

« აჰ, რა  ბედნიერებაა !  კარგად  ვიმუშავე ! კარგად  ვჭამე  და  ეხლა  შემიძლია  კარგად  დაძინება ! კიდევ რა  უნდა  მოვთხოვო ცხოვრებას ? »

მეფისწულმა  იპოვა  ნამდვილად იშვიათი მარგალიტი.

მან  გააგზავნა  მსახურები  რათა  მათ  ოქროს  ფასად  ეყიდათ  მისგან მისი ხალათი.

მსახურებმაც  სასწრაფოდ  მიირბინეს ამ  ნამდვილად  ბედნიერ  კსცთან მაგრამ ნაღეს რომ ამ ღარიბ-ღატაკს  არც ხალათი ჰქონდა  და  არც პერანგი.

 

8-მაჰმადიანი  მისტიკოსი  სუფიების  ზღაპარი 

რატომ ვარ  აქ ?

 

თავისი სიკვდილის  საღამოს  ერთი დერვიში მიადგა  სამოთხის კარს.

განცვიფრებულმა  და  სიხარულისგან გადარეულმა, მან კითხა  სამოთხის  კარისკაცს

რატომა  ვარ  აქ ?

იმიტომ რომ ბევრი  ვილოცე  ჩემი ცხოვრების  მაძილზე ?

არა, ო, არა, უპასუხა  მას მომღიმარე კარისკაცმა.

 

იქნებ იმიტომ რომ ბევრი ვიმარხულე ?

სულაც არა !

მაშ  რატომ ვარ სამოთხის კართან ?

ეჰ, გეტყვი :

ერთხელ ბაღდადში  საშინელი  ყინვა  იყო.  შენ ხელში აიყვანე  და  გაათბე  პატარა მიტოვებული კატა.

შენ  შეამსუბუქე  მისი ტანჯვა  და ამიტომ ხარ აქ, სამოთხის  კართან….

გაგრძელება  იქნება.

მოსვენების ძიებაში

Résultat de recherche d'images pour "Anne  Ducrocq, Guide  des  retraites  spirituelles"

ბიბლიოთეკა

ევროპელები  მოსვენების  ძიებაში

საქართველოს  ნანგრევებში მოფართხალე ქართველებსაც სჭირდებათ მსგავსი რამე.

 

Anne  Ducrocq, Guide  des  retraites  spirituelles ; bonnes  adresses  pour se  ressourcer,2007

ანუ  ფრანგი ჟურნალისტი და  მწერალი, რელიგიის საკითხებში ჩახედული ან დუკრო, « სულიერი  თავშესაფრების  გზამკვლევი. კარგი მისამართები ძალების  მოსაკრებად ».

// ანოტაცია//

ავტორი თანამშრომლობდა  ფრანგულ ჟურნალთან « რელიგიათა  სამყარო » (Monde des religions).

ჩვენს  ირგვლივ არსებული  სამყარო  მეტისმეტად  ხმაურიანია.

მეტისმეტი აურზაურია  ჩვენს  ირგვლივ.

დამქანცველი  დღევანდელობა-ყოველდღიურობით  დაუძლურებულ ადამიანს იმისთვის  რომ სულ არ გამხეცდეს ან  სასოწარკვეთილებაში ჩავარდნილმა არ გააფრთხოს სული სჭირდება ხოლმე  ამ ყოველდღიურობისგან დრო და  დრო გაცილება,განზე  განდგომა. ძალების  მოკრება, დაფიქრება  არსებითზე და  მთავარზე.

       პროფესორი  თენგიზ სიგუას ნაირთა  თუ ჯიხადისტების მიერ  დარბეული სამყაროსგან გატანჯულებს  დახმარებას    სთავაზობენ  ევროპელი ქრისტიანები, მონასტრები   თუ საერო პირთა  თემები.

თქვენ  იქ  შეგიძლიათ მიხვიდეთ უბრალოდ პიროვნული პაუზისთვის, მშვიდ  გარემოში გარკვეულ ხანს  ჩუმად ყოფნისთვის, საკუთარ  გულში  ჩასახედად, ღვთაებრივთან და  სხვებთან კავშირის  განსაახლებლად.

თუ  რაღაც განსაცდელში ხართ აზრზე  მოსასვლელად.

გარკვეული მოძღვრების  თანახმად დასაფიქრებლად.

ოდითგანვე  იყვნენ  და  რობესპიერ-მარატის  ნაირთა  თარეშის  მიუხედავად  დღესაც არსებობენ როგორც  მკაცრად  ჩაკეტილი  ისე  სტუმართმოყვარე  და  საერო პირებისთვის  გახსნილი  ევროპელ ქრისტიანთა სამონასტრო ორდენები.

// საბჭოთა  საქართველოშიც  ბევრი  თბილისელი  ინტელექტუალი  საკმაოდ ხშირად  მიდიოდა  ხოლმე მაგალითად  ბეთანიის  მონასტერში. მის  წინამძღვართან და  ბერებთან ურთიერთობამ, საუბრებმა ალბათ ბევრს უშველა დღევანდელ აქოთებულ დროშიც. მე ნამდვილად  ბევრი მომცა ამან.//

ასეა ბევრი ევროპელიც. ისინი დღესაც დაეძებენ საშველს  მონასტრებში დრო და  დრო მისვლით ბერებად აღკვეცის გარეშე.

ადამიანს  უფრო და უფრო სჭირდება გამხეცებული ჰედონისტურ-ნიჰილისტური დღევანდელობისგან  დრო და  დრო, პერიოდული  გაქცევა  და  სულიერი  თავშესაფრები  უფრო და  უფრო პოპულარულია.

აღარ უნდათ  უაზრო ყბედობა და  ირგვლივ აოხრებული მსოფლიოს  ცქერა, გადაიღალნენ ადამიანები ამით.

სულიერი ადგილის  კარის შეღებას ზოგჯერ  შეიძლება  სასიცოცხლო  მნიშვნელობა  ჰქონდეს.

მონასტერში, აშრამში, ბუდისტურ  ცენტრში  ინდივიდუალური  თუ  კოლექტიური თუნდაც  დრო და  დრო და ხანმოკლე   ყოფნა ძლიერი მომენტია  ის  იძლევა  განახლების  გრძნობას.

დუმილს  და  ლოცვას, წირვაზე  დასწრებას, საუბრებს ბერ-მონაზვნებთან, საერთო სადილს, ადამიანი მიჰყავს მისი რწმენის გულამდე.

ეს  შველის  როგორც  მორწმყნეებს ისე  საკუთარი ცხოვრების  და  საზოგადოდ  სიცოცხლის არსის და  მნიშვნელობის მაძიებელ ურწმუნოებს.

არის  სულიერი  თავშესაფრები  ინდივიდისთვის. არის  კოლექტიური  სულიერი თავშესაფრები რომლებიც იღებენ ჯგუფს…

მარტო  მისულსაც  და  ჯგუფსაც  ექნება  მშვიდად, აუღელვებლად, დღევანდელობის აყალმაყალისგან მოშორებითბ წყნარად  დაფიქრების და აზროვნების შესაძლებლობა. იქნება  ყურადღებიანი  მსმენელი  და  თანამოსაუბრე  ბერი ან მონაზონი.

მაგრამ  უნდა იცოდეთ  რომ აქოთებულ მოთუხთუხე სამყაროში  ცხოვრებას მიჩვეულ, ხშირად  უაზროდ  მოფუსფუსე ადამიანს  თავიდან გაუჭირდება  მყუდროების  და  თბილი ადამიანური გარემოს ატანა.

მაგრამ ევროპელებს იმდენად  მოენატრათ სწორედ ეგ მყუდრო ადამიანური გარემო  რომ ისინი  ჯიუტად ცდილობენ.

წარმატებულნი და მყუდრო ადამიანურ  გარემოში ყოფნას  მიჩვეულები ყოველწლიურად თითო კვირას  მაინც გამოყოფენ ქრისტიანულ მონასტერში, ინდუისტურ აშრამში თუ ბუდისტურ  თემში სულის მოსათქმელად.

მაგრამ დღევანდელი  ცხოვრებით გაველურებულმა  ჯობია  დაიწყოს ორდთიანი ვიზიტით. ის  თანდათანობით უნდა დაუბრუნდეს ადამიანურ ცხოვრებას თორემ გაველურებულს  შეიძლება გულიც გაუსკდეს.

ორ-ორ დღიანი  ვიზიტები გაგახსენებენ  თუ რამდენად  ჯობია ფიქრი, წყნარი მეგობრული საუბარი  და  ლოცვა გაუთავებელ უაზრო და  დამღლელ ყაყანს და  ყბედობას.

დანარჩენი სიკეთე  მოვა  თანდათანობით და მერე.

თუ  გადაგვარდი და არც მონათლული ხარ წადი ბუდისტებთან. ბუდისტები დღევანდელობით გამოთაყვანებულ ადამიანს ასწავლიან რომ დაბადება  ტანჯვაა, სასურველისგან შორს ყოფნა ტანჯვაა, რომ არასასურველთან ახლოს ყოფნა ტანჯვაა, რომ დაბერება, ავადმყოფობა, სიკვდილი ტანჯვაა  და ერთუჯრედიანი არსებიდან აშშ-ს პრეზიდენტამდე, მის ჩათვლით, იტანჯება ყველა.

ასწავლიან რომ ყურადღებას და  თანაგრძნობას იმსახურებს ყველა.

ამის  ცოდნა არის  დღევანდელ გადარეულ სამყაროში გადარჩენისთვის აუცილებელი მინიმუმი.

თუ აღარ გესმით ქრისტეს  მოწოდება თუ არ იცით თუ რისთვისაა აუცილებელი ღმერთის, ღმერთის მიერ  შექმნილი ლამაზი სამყაროს და  მოყვასის სიყვარული ბუდისტებს მაინც დაუჯერეთ.

  ბევრი ევროპელი და ამერიკელიც, სხვათა შორის, იღებს ამ მინიმუმს.

სულიერი თავშესაფრები დროებით ნისულ სტუმარს სთავაზობენ წირვებში მონაწილეობას, მაგრამ არ აძალებენ ამის  გაკეთებას.

ასევე ურჩევენ ტლიკინი-ყბედობა-ჭორაობის შეწყვეტას, მაგრამ არ აძალებენ აბსოლუტურ დუმილს.

გრძელი სიტყვა  მოკლედ ითქმის. თქვით მოკლედ მთავარი და ისიამოვნეთ დუმილით, უხმაურო ფიქრით,ჭვრეტით და ლოცვით. მაინც მალე ,მოგიწევთ აყვირებულ-აღრიალებულ დღევანდელობაში დაბრუნება.

სულიერ  თავშესაფართა  მასპინძლები სტუმრებს სთავაზობენ უბრალო მსუბუქ  საკვებს.

ესეც სასარგებლო განტვირთვა და დიეტაა.

ეს   შესანიშნავი წიგნაკი  გთავაზობთ მისამართებს  სულიერი თავშესაფრებისა  რომლებიც დახმარების  ხელს  უწვდიან გადაქანცულ და   მმართველ-რამმართველი ელიტის  უსაქციელობის გამო სასოწარკვეთილ ადამიანს.

საფრანგეთში  სულიერ  თავშესაფრებს  დაქანცულ ადამიანს  სთავაზობენ ქრისტიანი კათოლიკეები, პროტესტანტები, მართლმადიდებლები

// ბერძნები…//,

ბუდისტებიც, ინდუისტებიც, არის სულ მოულოდნელი თავშესაფრებიც. მაგრამ ამაზე ალბათ სხვა  დროს.

დაინტერესდით, მონახეთ ეს წიგნაკი და  ნახეთ ამ სულიერ  თავშესაფართა  მისამართებიც.

     საქართველოს  ნანგრევებში მოფართხალე ქართველებსაც სჭირდებათ მსგავსი რამე.

ელიან ქაოსს

ეხლა  კლიმატური ცვლილებებით  გამოწვეულ ქაოსს  ელიან.

France 2

Franceinfo

 

 

http://www.francetvinfo.fr/monde/environnement/video-climat-un-danger-imminent-selon-le-pentagone_720989.html

აქამდე  ამერიკული  არმია  ლაპარაკობდა  მარტო   კლიმატურ  დათბობასთან დაკავშირებულ  მომავალ საფრთხეებზე.

ამჯერად  ის  ლაპარაკობს უშუალო, უახლოეს  საფრთხეზე  როგორც  ამერიკისთვის  ისე  დანარჩენი მსოფლიოსთვის. პენტაგონის  მიერ  ორშაბათს  გამოქვეყნებული  ანგარიში ამბობს  იმას  რომ  აუცილებელია  ჰუმანიტარულ  ინტერვენცია-ჩარევებში მონაწილეობის ჩვევების  მქონე  ჯარისკაცთა აღზრდა.

ეს  აუცილებელია  იმისთვის  რომ უკვე არასტაბილური ქვეყნები სულ  არ გადავარდნენ ქაოსში.

 

//   თენგიზ  სიგუას მიერ  ტანკით გალამაზებული  საქართველო არა  მგონია  რომ  სამაგალითოდ  სტაბილური რამე იყოს. ფხიზლად იყავით  და არ გააწვალოთ ამერიკელები//.

 

წითელი  ჯვრის  და  წითელი  ნახევარმთვარის  საზოგადოებების  საერთაშორისო ფედერაციამ  ამ კვირას გამოაქვეყნა  ანგარიში   რომლის  თანახმადაც  ბუნებრივი  კატასტროფების  გამო 2013  წელს  დაიღუპა 22 000-ზე  მეტი კაცი და  ეს  უბედურებები დაჯდა  დაახლოებით 20 მილიარდუ დოლარი.

 

კლიმატური დათბობა  აძლიერებს  ექსტრემალურ  ფენომენთა სიხშირეს და  სიმძიმეს.

წლევანდელი  სექტემბერის ნაირად  ცხელი დრო არ ყოფილა  1880  წლიდან

გიორგი შარვაშიძეზე ინგლისურადაც

ბრიტანელები და  სხვა  ევროპელები  ბრიტანელი ჰიუიტის ყბედობას  კი არა ისტორიას უნდა  იცნობდნენ

 

მის დაკრძალვაზე შემდეგმა სიტყვებმა გაიჟღერა: «გაბედულად შეიძლება ითქვას, რომ გიორგი ერთადერთი გამონაკლისი მაგალითი იყო ჩვენს საკმაოდ მრავალრიცხოვან მთავრების მემკვიდრეთა და უმაღლესი არისტოკრატიის წევრთა შორის, რომელმაც ქედი არ მოიხარა, მცირეოდნაც არ დაიმცირა თავი ერის მჩაგვრელ, თავის ხალხზედ გაბატონებულ ძლიერ სახელმწიფოებრივ მმართველობის წინაშე. დანამდვილებით შეიძლება ითქვას, რომ ყველა მისი დროისა და მისი წრის ოჯახობა დიდ ბედნიერებად და საოცნებო ნეტარებად სთვლიდა იმ ჯილდოწარჩინებას, რომელსაც გიორგი უარყოფდა…»

 

მცირე მოსაგონარი:
1866
წელია, რომანოვთა მიერ სამთავროს გაუქმებით, მმართველობის რუსული წესებისა და ყოფაცხოვრების რუსული ფორმების დანერგვით ანუ ცხოვრების ისტორიული ფორმების ნგრევამოსპობითა და რუსიფიკაციით შეწუხებული აფხაზეთი ღელავს. აფეთქებისათვის აუცილებელ ნაპერწკლად რომანოვების მიერ აფხაზეთის გადაყენებული მთავარის, მიხეილის დაკრძალვა იქცა, რომელმაც ხალხის მღელვარება გაამძაფრა და წარსულის მიმართ სინანული აღძრა. 
აჯანყებულებმა მთავრად მიხეილის შვილი, გიორგი გამოაცხადეს. ყველა თემიდან შეკრებილმა ლაშქარმა რუსული ადმინისტრაციის ძირითად საყრდენს, სოხუმს შეუტია. აფხაზებმა სოხუმის გარეუბნის აღება მოახერხეს. მხარიმხარ იბრძოდნენ: გიორგი შარვაშიძე, მისი ბიძა ალექსანდრე, საპატიო თავკაცები და ხალხის მიერ არჩეული პირებისგან შემდგარი საბჭო. ჯარი ახალგაზრდა მთავარს სიმღერას უმღეროდა, რომელშიც რუსების მიერ მოკლული მამისათვის გიორგის შურისძიება იყო შექებული.
მიუხედავად სოხუმზე შეტევის სიმძლავრისა(რამაც კინაღამ მოუღო ბოლო რუსეთის ბატონობას საქართველოს ამ მხარეში), აჯანყება დამარცხდა. მისი მოთავენი და აქტიური მონაწილენი სიკვდილით დასაჯეს. 14.000 კაცზე მეტი 1866-1867 წლებში თურქეთში გადაასახლეს. მშობლიური მხარიდან გაძევებული იქნა გიორგი შარვაშიძეც. მას აფხაზეთში ცხოვრებ აუკრძალეს.
სიძლიერით გამორჩეული ეს აჯანყება, აფხაზთა თავისუფლებისათვის ბრძოლის სხვა ეპიზოდებისგან ერთის შეხედვით არაფრით არ განსხვავდება. განსაკუთრებულია იმით, რომ მისი მსვლელობის დროს, აჯანყებულებმა აფხაზეთის მთავრად ნიჭით უხვად მომადლებული ის ახალგაზრდა აირჩიეს, რომელიც შემდგომ მთელი საქართველოს დამოუკიდებლობისა და ერთიანობისთვის დაუცხრომელ მებრძოლად იქცა. დავაკვირდეთ მის ცხოვრებასა და საქმიანობას.
არავითარი დოკუმენტური ცნობა გიორგი შარვაშიძის დაბადების შესახებ არ არსებობს. დიმიტრი ყიფიანის ცნობით, 1855 წელს ის 9 წლისა ყოფილა, .. 1846 წელს უნდა დაბადებულიყო. უცნობია მისი სიყმაწვილისა და ჭაბუკობის დროინდელი ცხოვრებაც. ვიცით მხოლოდ ის, რომ იგი სამურზაყანოელი თავადის, ზურაბ ჩქოტუას ოჯახში გაიზარდა, დღევანდელი აფხაზეთის, გალის რაიონის სოფელ საბერიოში.
სიმბოლურია, რომ გიორგი შარვაშიძის ცხოვრება, კარგად ცნობილი, რომანოვთა ძალმომრეობის წინააღმდეგ მიმართული 1866 წლის აფხაზთა დიდი აჯანყების დროიდან ხდება.

გარკვეული ხნის შემდეგ, აფხაზეთიდან გაძევებული გიორგი შარვაშიძე შეიწყალეს, პეტერბურგში ცხოვრების უფლება მისცეს და მოსყიდვის მიზნით პაჟთა კორპუსში სწავლის ნებაც დართეს. სადაც ის რუსეთის მომავალ იმპერატორ ალექსანდრესთან ერთად სწავლობდა. იქვე და ისევ მოსყიდვის მიზნით, მას ფლიგელადიუტანტის, რუსეთის იმპერიაში ერთერთი უმაღლესი საკარისკაცო წოდება უბოძეს.
მიუხედავად ამისა, გიორგი შარვაშიძემ რუსეთის იმპერატორის კარზე აღზევების პერსპექტივა უარყო და საქართველოში დაბრუნდა. აფხაზეთისგან მოწყვეტილი ქუთაისში და თბილისში ცხოვრობდა. იმპერატორ ალექსანდრე მესამის (გიორგი შარვაშიძის «თანაკურსელის») ქუთაისში სტუმრობისას, ფრიად საყურადღებო რამ მოხდა; გუბერნატორმა .შარვაშიძესა და .ნიკოლაძეს შესთავაზა, რუსეთის იმპერიისათვის სხვა არაკეთილსაიმედო პირებთან ერთად ქალაქს გასცლოდნენ. შეურაცხყოფილმა გიორგი შარვაშიძემ საპასუხოდ დემონსტრატიულად უარი განაცხადა იმპერატორის მიერ ბოძებულ ფლიგელადიუტანტობაზე; რითაც მან თავისი ქვეყნის გამანდგურებელ ოლიგარქიასთან ყოველგვარი ურთიერთობა გაწყვიტა.
მეფის ხელისუფლება არ ასვენებდა გიორგის. პეტერბურგში კარგად ახსოვდათ 1866 წლის ამბები, იქ ყოველ ღონეს ხმარობდნენ მის თავიდან მოსაშორებლად. სწორედ ამას ისახავდა მიზნად 1876 წელს მომხდარი უბედური შემთხვევის ირგვლივ ატეხილი ხმაური; გიორგის ცოლისდა ნინო ანდრეევსკაია გაურკვეველ ვითარებაში დაიღუპა. უბედური შემთხვევა მკვლელობად გაფორმდა და .შარვაშიძესა და მის ძუძუმტე დავით ჩქოტუას დაჰბრალდა. გამოძიება უკიდურესად ტენდენციურად წარიმართა. მისი მსვლელობისას მოწმე დაიღუპა. .შარვაშიძეს ჩირქი ვერ მოსცხეს, სამაგიეროდ გაიწირა მისი ძუძუმტე, რომელსაც ტყუილუბრალოდ 28 წლით გადასახლება მიუსაჯეს.

აფხაზეთის უკანასკნელი მთავარი ქვეყანაში შექმნილი მდგომარეობიდან გამოსავალს ერთიანი და დამოუკიდებელი საქართველოს სახელმწიფოს აღდგენაში ხედავდა. ამ მიზნის მიღწევის ერთერთ საშუალებად კი, ის ქართველთა ცნობიერების გამომაღვიძებელ მძაფრ პუბლიცისტიკას მიიჩნევდა :
«
მართალია ჩვენს სამშობლო ივერიას ყოველგვარი დიდი კულტურული განცდა გამოუვლია, მაგრამ ჩვენი წარსული ისეთ დროს გაშეშდა რომ დაგვერღვა ბუნებრივი ევოლუციის შარა და კანონი. დიაღ, ჩვენ შეგვიძლია თამამადაც ვთქვათ, რომ იღბალის უკუღმართობას ხელი რომ არ შეეშალა, ევროპის წინადაც ვიქნებოდით ჩვენ დღეს, ვინაიდან როდესაც ანდრია მოციქული აქ ქრისტეს მცნებას გვიქადაგებდა, მაშინ ევროპაში თვით დუკებსაც კამეჩის ტყავი ეცვათ ტანზე და ფეხშიშველნი შუბებით ხელში ნადირობდნენ ტყეებში. მას შემდეგ როგორც იყო ომით, მუდამ დავიდარაბით, მოვიტანეთ ჩვენი კულტურის ცხოვრება თამარ მეფის დრომდი, რომელიც იყო ივერიის ოქროს ხანა! შემდეგ კი უკუღმართად დატრიალდა ერის არსებობა. შემოსეული მტრები არ გვაძლევდნენ საშველს და ხალხი დაიღალა. ნელნელა ჩაქრა დიდებული გონებრივი და ქონებრივი თანხა ქვეყნისა და დაიშალა ცხოვრება თვითარსებობისა. ენა გაღარიბდა, ზნეობა წაგვიხდა, ღონებაშეძლება დავკარგეთ, რაინდობა და პატიოსნება განვაგდეთ და ბოლოს მივაღწიეთ ხანაში, როცა კეთილდღეობას ვპოვნიდით ჯაშუშობასა და სამშობლოს მტრობაში
ქედუხრელი მთავრისათვის, მისი სამშობლოს ოქროს ხანას თამარის საქართველო განასახიერებდა. გიორგი შარვაშიძე მებრძოლი იყო თავისი ბუნებით. იგი არ ეპუებოდა ხალხის წარსულის გამყალბებელსა და ღირსების შემლახველს, არც იმას, ვინც საქართველოს მიწაწყლის მიტაცებას ცდილობდა. ასეთ ის არც შინაურს და არც უცხოს არ ინდობდა.
1911
წელს, გაზეთში «ბერლინერ ტაგესბლატ», კორესპონდენტმა ლორენცმა გამოაქვეყნა წერილი, რომელშიც უდიერად მოიხსენია საქართველოს მკვიდრნი შემდეგი მიზეზის გამო:
გაგრაში, გრაფ ოლდენბურგთან სტუმრად უცხოელნი იყვნენ მიწვეულნი, მათ მასპინძლობას ადგილობრივი თავადაზნაურობა უწევდა. წვეულებისას ერთერთ სტუმარს პალტო დაეკარგა. ეს გახდა გერმანულ გაზეთში პასკვილის გამოქვეყნების საბაბი. აღშფოთებულმა გიორგი შარვაშიძემ გერმანული გაზეთის რედაქციას პასუხი გაუგზავნა, რისი თარგმანი რუსულ გაზეთში « ზაკავკაზსკაია რეჩ» (1911, ° 146) გამოაქვეყნა:
«
ჩვენ უარვყოფთ, შესაძლოა პალტო მართლაც დაიკარგა, მოიპარეს,
მაგრამ რატომ ჰგონია კორესპონდენტს, რომ ქურდობა ჩადენილია წესიერი ადამიანების, ადგილობრივ მკვიდრთა და არა რომელიმე იმ ბოგანოს მიერ, რომლებითაც აავსეს ეს მხარე ვითომ კულტურის დასანერგავად. კორესპონდენტს ჰგონია, რომ ჩვენ ჯერ კიდევ ბრინჯაოს ხანის ადამიანები ვართ და დიდი დროა საჭირო ჩვენი პროგრესისთვის. მაგრამ კულტურა, რომელსაც დღევანდლამდე ნერგავენ, აქ გამოიხატება იმაში, რომ ადგილობრივ მოსახლეობას ართმევენ მიწებს და ურიგებენ გადამთიელებს, რომლებმაც, მართალი ითქვას, არც კი იციან ამ სიმდიდრის გამოყენება და ვერც მდიდრდებიან, ხოლო აბორიგენები მიწის სიმცირის გამო იძულებულნი გახდნენ მიენებებინათ თავი მევენახეობისა და მეცხოველეობისთვის. ამიტომ ხალხი ღარიბდება, მაგრამ მიუხედავად ამისა, მან მაინც შეინარჩუნა სტუმართმოყვარეობის კეთილშობილური ადათჩვეულება, რომელიც ასე ცუდად იქნა გაგებული ლორენცის მიერ. ბატონ ლორენცს რომ ღრმად ჩაეხედა ხალხის ყოფაში, გაიგებდა, რომ ხალხს, რომელსაც ის ზიზღით მოექცა, აქვს ისტორიული წარსული. რომ ქართველნი არიან რაინდნი, რომლებიც პირვანდელი ქრისტანობის დასაცავად მონაწილეობდნენ ჯვაროსნულ ომებში, თხუთმეტი საუკუნის მანძილზე იდგნენ ამოწვართული ხმლებით კავკასიის კარიბჭესთან არა იმიტომ, რომ დაელეწათ უცხო ქვეყანათა ზღუდეები, არამედ ქრისტიანული კულტურისა და სამოქალაქო ყოფის დასაცავად; გაიგებდა, რომ ქართველ მეფეთა იერარქიაში გვხვდება არაჩვეულებრივ გმირთა და გენიალური სიბრძნის ადამიანთა სახელები».
გამეორება გვიხდება, მაგრამ აფხაზეთის ისტორიის შესახებ აფხაზეთის უკანასკნელი მთავრის შეხედულებათა ნათელსაყოფად, საჭიროდ მიგვაჩნია კიდევ ერთი ციტატის მოყვანა მისი 1910 წელს გამოქვეყნებული წერილიდან «ასე იწერება ისტორია»:
« …
იგი (აფხაზეთი) შეადგენდა ქართული სამეფოს ნაწილსაფხაზებისთვის ზოგი ოფიციალური წყაროს მიერ მიცემული მთიელთა სახელწოდება, დიდი ეთნოგრაფიული შეცდომაა. აფხაზებს უხსოვარი დროიდან ეკავათ შავიზღვისპირეთის ზოლი მდინარე ენგურიდან გაგრამდე და თავისი თავი მიაჩნდათ ქართული ეკლესიის მრევლად. მხოლოდ XVIII საუკუნის მეორე ნახევარში დაიწყო ჩერქეზ მხედართა ძლიერი შემოტევა. ისინი იჭრებოდნენ დასავლეთ აფხაზეთში და აოხრებდნენ მას; ამავე ხანას მიეკუთვნება თურქეთის ნომინალური სუვერენიტეტი აფხაზეთზე. ამავე დროს თურქეთის ემისარებმა ქვეყანაში გასწიეს ისლამის პროპაგანდა. ამ პროპაგანდამ ჩერქეზთა შემოსევებთან ერთად აიძულეს დასავლეთ აფხაზეთის ნაწილი მიეღო მაჰმადიანობა. მაგრამ ეს დიდხანს არ გაგრძელებულა… 1810 წელს აფხაზეთის მთავარი თავის ხალხთან ერთად დაუბრუნდა მართლმადიდებლობას და მიიღო რუსეთის ქვეშევრდომობა…» (რუსული გაზეთი «ზაკავკაზიე», °125, 05.06.1910).

მერე რაც მოხდა ცნობილია. 1864 წელს, რომანოვთა იმპერიამ მასზე მინდობილი აფხაზეთის სამთავრო გააუქმა, ამან კი 1866 წლის აჯანყების პროვოცირება მოახდინა და აფხაზეთი აფხაზებისგან დაცალა.

გიორგი შარვაშიძე აფხაზი იყო და ბუნებრივია, რომ მას რუსეთის უღელქვეშ მოქცეულ თვისტომთა ბედი აწუხებდა. იგი პუბლიცისტურ წერილებში ამხელდა და მძაფრად აკრიტიკებდა რუსეთის ადმინისტრაციის მიერ აფხაზებისა და ქართველებისთვის მიწების ჩამორთმევასა და ამ მიწებზე რუსი, გერმანელი, ესტონელი, სომეხი და ბერძენი კოლონისტების დასახლებას (საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ ესტონელები დაბრუნდნენ თავის დამოუკიდებლობამოპოვებულ სამშობლოში. აფხაზეთის რუსულმა მოსახლეობამ თავისი წიაღიდან წარმოშვა ფსევდოისტორიკოსი, «დამოუკიდებელი» აფხაზეთის «მთავრობის» ხელმძღვანელი, ქართველთმოძულე იური ვორონოვი, მოკლული ისევ აფხაზთა მიერ. ამ «მოღვაწემ» თავის სიცოცხლეში ყველაფერი გააკეთა ქართველთა ამოსაგდებად საქართველოს ამ ძირძველ მხარეში და ქართველთა და აფხაზთა შორის მტრობისა და სიძულვილის ჩამოსაგდებად. თურქეთიდან გადმოსახლებულ სომეხთა ნაწილმა კი შექმნა ბატალიონი «ბაგრამიანი», რომელიც 1992-93 წლებში მუსრს ავლებდა აქაიქ სასწაულებრივად გადარჩენილ ქართველებს). იგი ასევე ამხელდა რუსეთის მოხელეთა უსაქციელობას, უზომო სიხარბეს, აბსოლუტურ უმეცრებასა და სიშტერემდე მისულ ქედმაღლობას. ხაზგასმით აღსანიშნავია ის, რომ რომანოვთა იმპერიალისტური პოლიტიკის გარდა, გიორგი შარვაშიძე აქტიურად დაუპირისპირდა ბოლშევიზმსაც.
.. ქართულაფხაზურ ომამდე, აფხაზეთის მუზეუმში ინახებოდა მისი მიმართვა აფხაზი ხალხისადმი, რომელშიც იგი მოძმეებს მოუწოდებდა არ აჰყოლოდნენ მაცდური ლოზუნგებით მოსულ ბოროტებას და არ დაეგდოთ ძველი, აფხაზქართველთა ერთობის გზა (შემთხვევითი არ უნდა იყოს ის, რომ ამ «ომის» დროს სოხუმის არქივი და მუზეუმი დაიწვა, რომლებშიც ამას გარდა სხვა უნიკალური დოკუმენტებიც ინახებოდა).
გიორგი შარვაშიძე თავისი ბუნებით რაინდი იყო. ქართული საზოგადოებაც მას ასე აღიქვამდა. შემთხვევითი არ არის, რომ კონსტანტინე გამსახურდიასა და ლეო ქიაჩელის მიერ უკვდავყოფილ აფხაზთა სახეების გვერდით, გრიგოლ რობაქიძემ, გივი გოლენდის სახელით გამოქვეყნებული ესეს (გთვაზობთ აქვე) გმირად სწორედ ის აირჩია. იგი უნგრელმა მხატვარმა, მიხაი ზიჩიმაც შეამჩნია. «ვეფხისტყაოსანის» მისეულ ინსცენირებებში, ქუთაისში და თბილისში დადგმულ ცოცხალ სურათებში, ტარიელის როლს სწორედ მთავარი შარვაშიძე ასრულებს.
გიორგი შარვაშიძე შესანიშნავად ფლობდა აფხაზურს. მისი შემოქმედების (ის პოეტი, დრამატურგი, პუბლიცისტი გახლდათ) მთავარი ენა ქართული იყო , რითაც ის თავისი წინაპრებისა და წრის ტრადიციას აგრძელებდა. აფხაზეთის უკანასკნელი მთავრის უდიდესი გულისტკივილი საქართველოს უმძიმესი მდგომარეობა გახლდათ. იგი 1918 წლის 26 მაისს როგორც მისი სამშობლოს მომავლის გამხსნელ დიდი მოვლენას აღიქვამდა; სწორედ ამიტომ, დიდი სიხარულით შეეგება საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადებას. საქართველოს პირველი რესპუბლიკის დაცემას ქედუხრელი მთავარი ვერ მოეწრო.
შემთხვევითი არც ის არის, რომ ქართველაფხაზთა მტრობის გაჩაღებისა და ამ მტრობის მეშვეობით ამიერკავკასიაზე ბატონობის მსურველებმა, სიკვდილის შემდეგაც არ მოასვენეს აფხაზეთის უკანასკნელი მთავარი და 1967 წელს მოქვის ეკლესიაში მისი საფლავი ააფეთქეს.

 

 

 

 

Disobedient Georgia: Giorgi Sharvashidze

 

Words that were said at his funeral: « It can be decisively said that Giorgi was the only exception in our multitudinous rulers and the members of supreme aristocrat society, who didn’t adore, didn’t abase himself before the dominant, oppressor political authority.

We can definitely say that all people and friends’ families of those times ascribed the reward-honors as great happiness and beatitude which was  denied by Giorgi…»

 

 

Brief review:

 

In 1866, when the principality was abolished by Romanovs inculcating the Russian management rules and forms of Russian life, breaking and exterminating historical forms of life, harassed Abkhazians are jittered by the russification. When Romanovs buried Mikheil, Abkhazians deposed principal, it enhanced people’s emotions and they started to regret about their past.

Rebels declared Giorgi, the son of Mikheil, as principal. The army from all the communities gathered and attacked Sokhumi, the main support of Russian administration. Abkhazians could invade Sokhumi’s suburbs. Giorgi Sharvashidze, his uncle Aleqsandre, venerable leaders, council members who were elected by people were fighting together. The army was singing for the young leader, they were praising Giorgi for his father’s revenge. 

Despite the power of attack (which almost finished Russians dominance in this area) rebels were defeated. The rulers and active members were executed. More than 14. 000 people were migrated in Turkey. Giorgi Sharvashidze was also expatriated. Living in Abkhazia was banned for him.

This rebel was not different from Abkhazians’ other activities for freedom. It is important because of the leader. He was very clever young person who became the warrior fighting for the unification and independence of Georgia. Let’s keep an eye on his life and career. There is not any documentary information about Giorgi Sharvashidze’s birthday. According to Dimitri Khipiani, he was 9 years old in 1855 according to this information he was born in 1846. We know nothing about his childhood. The only thing we know about him is that he was grown up in Zurab Chqotua’s family from Samurzakhani; nowadays it is Abkhazia, Gali district, in the village of Saberio. It’s symbolical that we have a lot of information about him after the Abkhazian rebel against the Romanov’s power in 1866.

After some time expatriated Giorgi Sharvashidze was pardoned. He was allowed to live in Petersburg and in order to bribe him he was allowed to study in Pazhta Corpus with Aleksandre, future emperor of Russia, also he was given the supreme title of Flugeladjutant. He denied this title and returned to Georgia. He lived in Kutaisi and Tbilisi. When the emperor Aleksandre III («course mate» of Giorgi Sharvashidze) visited Kutaisi, the governor offered G. Sharvashidze and N. Nikoladze to leave the country with the other untrustworthy people for Russian Empire. Abused Giorgi Sharvashidze denied the title of Flugeladjutant and finished any relationship with Russia.

Royal authority didn’t abandon Giorgi. People in Petersburg remembered everything happened in 1866. They did everything to get rid of him and it was the aim of the accident in 1876. His sister in law Nino Andreevskaia died in uncertain situation. This accident was considered as a murder. Giorgi Sharvashidze and his foster brother were blamed for the murder.  The witness of investigation was dead. They could not blame Giorgi, but unfortunately his foster brother had to migrate for 28 years.

The last principal of Abkhazia considered that the best way out of a situation is restoration of united and independent Georgia. He considered that the best way to achieve his object was the following Georgian sobering publicism: «Our motherland Iberia had every possible cultural experience, but our past numbed and changed the laws of natural evolution. Yes, we can boldly say that if we hadn’t experienced the wrongness of fate, we would have been in front of the Europe nowadays.  When Andrew the apostle was sermonizing the commandments of Christ, barefooted Dukes in Europe were wearing buffalos’ leather, were holding spears and were hunting in the wood. In spite of wars we could bring our culture to the period of Queen Tamar, which was the Golden epoch of Iberia!  After everything changed into the wrong way. We had lots of enemies and people became tired. Step by step everything broke down, language became poor, ethics were forgotten, we lost the power, we got rid of honesty and knighthood, at last we reached the epoch where we found prosperity in spying and feuding native land! »  

Disobedient principal considers that Tamari’s Georgia portrays the golden age of his country. Giorgi Sharvashidze was the warrior, he couldn’t put up with the people who tried to seizure his mother land. He didn’t forbear it to no one.

In 1911 Correspondent Lorenz published the letter in «Berliner Tagesblat» newspaper where he indecorously speaks about Georgians.

Foreigners were invited in Gagra by Earl Oldenburg. They were hosted by the local nobilities. One of the guests lost his coat. That’s why the above mentioned letter was published in German newspaper. Indignant Giorgi Sharvashidze replied them in the Russian newspaper «Zakavkazskaia Rech» (1911, n° 146) He published:

«We deny, it is possible that the coat was really stolen, but the correspondent thinks that the robbery is done by the local decent people, and not by the people who were taken there as though to inculcate the culture. The correspondent thinks that we are people from Bronze Age and we need much time to progress. But the culture which is inculcating here is expressed in the following: locals’ lands are taken and are distributed to the strangers, who don’t know how to use this wealth, and they couldn’t become rich neither but aborigines have to leave vine-making and farming. That’s why they become poor, but despite all these they keep their tradition of hospitality which was badly understood by Lorentz. If Mr. Lorentz could insight peoples’ life, he would understand that the people whom he looked so disdainfully have historical past.  Georgians are warriors who were taking part in Crusade Wars, during the 15 century they were protecting Christianity. He would understand that there are unusual heroes and wise peoples’ names in the hierarchy of Georgian Kings. »

We think that it is important to bring one more quotation from his published letter in 1910 to pay attention to the Abkhazians’ last principal’s opinion: « …It (Abkhazia) was the part of Georgia… In some official documentary sources where Abkhazians are named as mountaineers is great ethnographical mistake.  From ancient times Abkhazians occupied the black sea coast from the river Enguri to Gagra. They considered themselves as the members of Georgian parish. In the second half of XVIII century Circassians started to attack. They were attacking west of Abkhazia and were destroying it. At this period of time Turkey has the nominal sovereignty in Abkhazia. Turkish emizras propagandized Islam in Abkhazia.  Part of the west Abkhazia accepted it. But it didn’t continue for a long time. Abkhazian principal with his people returned to the Christian Belief in 1810 and accepted Russia’s nationalization… »  (Russian newspaper «Zakavkazie», n 125, 05.06.1910).

What happened after is known for us. In 1864, the Romanovs abolished principality of Abkhazia, it was the reason for the rebel in 1866. Abkhazians left the Abkhazia.

Giorgi Sharvashidze was Abkhazian; naturally he was harassed about his compatriots.  He criticized Russian administration for seizing of lands from Georgians and Abkhazians and populating there Russian, German, Estonian, Armenian and Greek colonists. (After the fall of the Soviet Union Estonians returned to their independent motherland. Russians who lived in Abkhazia created pseudo historian, leader of the «government» of «independent» Abkhazia, Iuri Voronov. He hated Georgians and he was killed by Abkhazians.  This person did everything to eject Georgians from Abkhazia and to quarrel Georgians and Abkhazians with each other. In 1992-93 some immigrated Armenians from Turkey, created battalion «Bagramiani». They killed survived Georgians in Abkhazia.) He also wrote about Russians misbehavior, covetousness, ignorance and arrogance. He disagreed not only the Romanov’s imperialist policy, but Bolshevism too.

Before the Georgian-Abkhazian war, Giorgi Sharvashidze’s missive for Abkhazians was saved in museum of Abkhazia. He wanted Abkhazians not to follow the evil and not to forget Abkhazia Georgian unification. (During this «war» Sokhumi’s museum and archives were burned. There were other unique documents too. )

Giorgi Sharvashidze was knight. Georgians thought so. Next to the Abkhazians’ names which were immortalized by Konstantine Gamsakhurdia and Leo Qiacheli, Grigol Robaqidze chose Giorgi Sharvashidze as a hero of essay which was published by Givi Golendi.  He was noticed by Hungarian painter Mikhail Zichy. When staging the «the Knight in the Panther’s Skin» the role of Tarieli was presented by Giorgi Sharvashidze.

Giorgi Sharvashidze spoke Abkhazian too. He was poet, dramatist and publicist. The main language he used in writing was Georgian in this way he continued ancestors’ traditions. He worried about the hardest situation of Georgia. He considered July 26, 1918 as the great phenomena for his motherland. That’s why he was very happy when he heard that Georgia would be given independence. He died before the falling of the first republic of Georgia. His grave in Church Mokvi was exploded in 1967 by the people who wanted Georgians and Abkhazians to become enemies and who wanted to dominate in Transcaucasia.

                                                                                     Translated by Lia Gorgadze

კანადელთა პესიმიზმი ძლიერდება.

 

Картинки по запросу pessimist

იქ არ ურბენია  საბჭოთა  ტანკით  პროფესორ თენგიზ  სიგუას  და  ასეა. საქართველოში  რა  ხდება  ძვირფასებო. კანადელების გამოცდილებას მაინც დაუგდეთ  ყური.

 

http://www.infopresse.com/article/2016/11/9/les-canadiens-de-plus-en-plus-pessimistes

 

კანადელრბი  უფრო  და  უფრო  პესიმისტები  არიან

Crop-ის  ზონდაჟის  თანხმად  რ008  წლის  რეცესიის  // récession//  შემდეგ კანადელები  უფრო  ფატალისტურად  უყურებენ  ცხოვრებას  საზოგადოდ….

ისინი  ცუდი  თვალით  უყურებენ მომავალს  2008  წლის  შემდეგ.

 

3008  წელს  კანადელთა 38% ავლენდა  ცინიზმს. 2016  წელს  ცინიზმს  ავლენდა  კანადელთა 55%.

2008  წელს  კანადელთა 49%  ფიქრობდა  რომ მსოფლიოს  მალე  ელის  კატასტროფა.

2016  წელს  ასე  ფიქრობდა  კანადელთა 58%.

2008  წელს კანადელთა 48%  ფიქრობდა  რომ  ისისი  უფრო და  უფრო  ნაკლებად  აკონტროლებენ  თავის  საკუთარ  ცხოვრებას და რომ  მათ ცხოვრებას  და  ხვედრს  აკონტროლებენ და  წარმართავენ  რაღაც დიდი  ძალები.

2016  წელს  კი  ასე  ფიქრობდა კანადელთა 65%;.

  • 2008  წელს  კანადელთა 63% ფიქრობდა  რომ  კაცობრიობის  მოხმარების //ჭმა-სმა და  ა.შ//  დღევანდელი სახე საშიშია  დედამიწისთვის.
  • 2016  წელს  ასე  ფიქრობდა  კანადელთა 72.
  •  
  • 2008  წელს  ცინიზმს  ავლენდა პოლიტიკის, ბიზნესის  და  მასობრივი  ინფორმაციის  წყაროთა  სამყაროების  შემყურე  კანადელთა 38%.
  • 2016  წელს  ცინიზმს  ავლენდა  ამ კანადელთა 55%.

პესიმიზმი  იქცა  საზოგადო, საერთო განცდად  და  დაახლოებით 3  წელია  რაც გაჩნდა წინააღმდეგობის  მოძრაობა.

2008  წელს  კანადელთა 40%-ს  უნდოდა  გაქცევა  და  გადაკარგვა // évasion// იმ სამყაროდან  რომელსაც ისინი ირგვლივ  ხედავდნენ.   2016  წელს  უკვე კანადელთა 59%-ს  უნდოდა  გაქცევა, გაპარვა  და გადაკარგვა იმ სამყაროდან რომელსაც ირგვლივ ხედავდნენ.

 

კანადელები ფიქრობენ რომ მათ  შეიძლება  ეშველოს სამოქალაქო დაუმორჩილებლობის გაძლიერებით, ხელისუფლების  უარყოფით და  გაქცევა-გაპარვით // évasion//.

 

 

სინამდვილით  გაბეზრებულ კანადელებს უფრო და  უფრო  იზიდავს ძალადობა  ფილმებში და  ტელევიზიაში.

 

უფრო  და  უფრო  მეტი  კანადელი  ფიქრობს  რომ  მათ გაართობს  და  ცოტა  დაამშვიდებს  მოხმარება ანუ ახალ-ახალი  რამეების  ყიდვა  და  სმა-ჭამა.

მაგრამ ამავე  დროს  კანადელებს  გაუჩნდათ  მისწრაფება  უფრო ზომიერი, ფხიზელი და თავშეკავებული  მოხმარებისკენ.

დამკვირვებლების თქმით  კანადელები  სულ რომ არ  გადაირიონ  მმართველმა  და  არამმართველმა  ელიტებმა  ბოდიში უბრალო კანადელებს  უნდა  გაუადვილონ  და  გაუუმჯობესონ ყოველდღიური  არსებობა.

ელიტებმა  უნდა  აჩვენონ რომ დაინტერესებული  არიან ბოდიში უბრალო ადამიანების  ბედით. ბოდიში  უბრალო კანადელებს  უნდა  ჰქონდეთ დასვენების, მოსვენების, აუტანელი ყოველდღიურობისგან დრო-და დრო  თავის  დაღწევის  საშუალებები. …